Voor alle hobbybrouwers


Niet te ingewikkeld beginnen met brouwen

Je kunt op heel veel manieren starten met brouwen van bier. Als beginnende hobbybrouwer is alles nieuw. Er valt veel te ervaren en te leren. Het mooie van deze hobby is dat deze steeds verder kunt uitbouwen.

Eenvoudig brouwenDeze vraag wordt regelmatig gesteld. Op zich niet zo vreemd want er zijn heel veel recepten voor het brouwen van bier. Je kunt het vergelijken met recepten voor het bereiden van maaltijden. Die zijn er ook heel veel. Eenvoudige en ook complexe recepten die veel bereidingstijd vereisen. Het leuke is dat simpele recepten soms verrassend lekker kunnen uitvallen, maar dat hoeft niet altijd…. Net zomin als dat het gebruik van heel veel ingrediënten betekent dat per definitie een lekker gerecht bereid. En ook bij maaltijden heb je ook te maken met stijlen. De Hollandse pot is anders dan de Franse of Chinese keuken.
Het is zelfs mogelijk om zonder recept te koken en te brouwen. Als je voldoende ervaring hebt met de ingrediënten kun je op gevoel een maaltijd bereiden of een bier brouwen. Maar als je pas begint gaat dat niet lukken want je weet niet of de ingrediënten een smaakvolle combinatie vormen. Je moet eerst veel oefenen.

Brouwen met een brouwpaMJ Pouchkket is een manier om kennis te maken met de hobby.
Het meest simpele recept voor een beginnende brouwer is:

  • maak een gistvat schoon en desinfecteer die;
  • was je handen;
  • neem een pak Mangrove Jack’s Cold Filled Brewery Pounch;
  • knip het pak aan de bovenkant open;
  • knijp de inhoud van het pak leeg in het gistvat;
  • verdun de inhoud eerst met 3 liter heet water en daarna met koud water tot het gewenste volume (bijvoorbeeld 17 liter);
  • neem een monster en bepaal het SG;
  • strooi gedroogde gist zo over de oplossing;
  • sluit het gistvat af met de deksel met daarin een waterslot;
  • zet het gistvat weg bij kamertemperatuur;
  • laat het vat staan;
  • wacht tot het waterslot niet meer werkt;
  • laat het daarna nog 5 tot 7 dagen staan;
  • neem een monster en bepaal het SG;
  • bottel het bier met 7 g suiker per liter bier voor de hergisting;
  • zet het bier minimaal 14 dagen weg bij kamertemperatuur (mag ook wat warmer…)

Het SG bepalen doe je met een hydrometer of een refractometer. Let op: als je refractometer gebruikt na de vergisting moet je de waarde die je afleest omrekenen met een speciale rekentool.

Na een paar pakketbrouwsel willen veel beginnende brouwers meer uitdaging, ze gaan brouwen met mout. Er zijn dan wel veel meer dingen in de gaten worden houden dan bij pakketbrouwen.
De simpelste manier is brouwen in een grote soeppan waarin een filterzak hangt. Op zijn goed Nederlands wordt dit Brew in een bag genoemd, ofwel BIAB. Om het je makkelijk te maken maisch je bij één temperatuur. Je hebt dan ook geen risico dat de filterzak smelt of verbrand.
Een korte uitleg.
Verwarm je maischwater in een grote pan een graad of 5 hoger dan de temperatuur waarbij je wilt maischen (zo’n 70 à 72°C). Doe de geschrote mout erbij en laat het geheel 60 minuten staan. Isoleer de pan goed om afkoeling te voorkomen. Haal na 60 minuten de filterzak omhoog. De zoete vloeistof (het wort) komt uit de zak. Houd de zak een tijdje boven de pan om deze uit te laten lekken. Schuif een emmer onder de zak om knoeien met wort te voorkomen. Laat de zak zakken in de emmer zodat deze verder kan uitlekken. Ondertussen verwarm je het wort in de pan. Zodra deze aan de kook is kun je een zakje met hop toevoegen. Tijdens het koken kun je het wort dat nog uit de zak is gesijpeld in de soeppan gieten. Na 45 minuten koken kun je het wort gaan afkoelen. Het afkoelen kan in afgesloten voedselveiligheid jerrycan. Verwijder eerst het zakje met hop. Ook kun je brokken ijs toevoegen of een koelspiraal gebruiken. Het beste is dat het afkoelen snel verloopt.
Na het afkoelen strooi je gedroogde gist over het afgekoelde wort.
Als je het goed beschouwd is het heel simpel. Het enige wat een beetje lastig is, is het schroten van de mout. Gelukkig zijn er leveranciers zoals Brouwmout die mout geschroot verkopen.

Ja, er zijn heel veel brouwmethodes. Er is bijna geen brouwerij die precies op dezelfde wijze brouwt als een andere brouwerij. Op het forum Hobbybrouwen.nl wordt dagelijks gediscussieerd over het brouwen van bier en over recepten. Er is een speciaal gedeelte voor recepten. Je kunt hier commentaar vragen van andere forumleden op een zelfbedacht recept.
Meld je gratis aan als lid en stel je vragen. Maar gebruik eerst de zoekfunctie van het forum want er zijn al heel veel vragen beantwoord.

Na het eerste moutbrouwsel begint het pas echt. Er zijn zoveel bieren die je kunt brouwen. En er zijn zo veel mout- en hopsoorten waaruit je kunt kiezen.
Vaak wordt gezegd dat je als beginnende hobbybrouwer het beste kunt brouwen met een smash brouwsel, dat betekent brouwen met 1 mout, 1 hop en 1 gist. Omdat de smaak van je bier maar van een minimale hoeveelheid grondstoffen komt leer je deze grondstoffen optimaal kennen.
Zeker, een recept kan niet eenvoudiger. Maar het is geen snelle manier om veel grondstoffen te leren kennen. Je leert per keer 1 combinatie van een mout, hop en gist kennen. Bedenk dat er in Nederland zo’n 70 basismouten te koop zijn, zo’n 75 hopsoorten en zo’n 100 gistsoorten. Bedenk dat een bepaalde hop een iets andere smaak geeft met een andere gist en mout. Dat maakt zo’n 562.500 combinaties.  En het aantal beschikbare grondstoffen neemt alsmaar toe…
Verder zijn er de vele caramouten, donkere mouten en andere mouten die samen met een basismout moeten worden gebruikt. Die kunnen dus niet in een smash brouwsels gebruiken. Daarbij is het belangrijk te leren in welke verhouding de mouten het beste gebruikt kunnen worden. Zo geeft een hoog percentage aan zwarte mout je bier onaangename branderige smaak, terwijl een laag percentage zorgt voor een aangename geroosterde smaak. De smash-methode is daarom alleen bruikbaar voor een eerste kennismaking met een beperkt aantal basismouten.
Dat je bij de smash-brouwmethode 1 mout en 1 hop hoeft af te wegen maakt het brouwen trouwens niet echt simpeler. Het afwegen van een 2e mout- of hopsoort is niet lastiger als je weet hoe een weegschaal werkt.  🙂

Een beproefde methode is een kleine hoeveelheid moutkorrels in je mond te nemen daarop een tijdje te kauwen. Hoe langer je kauwt des te meer smaken vrijkomen. Door de enzymen in je speeksel wordt het zetmeel afgebroken. De smaak in je mond wordt steeds zoeter.
Je kunt ook minibrouwsels met thermoskannen. Vul een thermoskan met 0,5 liter water van 72 °C (de thermoskan moet worden opgewarmd). Voeg daarbij 100 g geschrote mout aan toe. Sluit de thermoskan. Maak deze na 60 minuten open en filtert de inhoud met een keukenzeef. Proef het wort. Het mooie van deze methode is dat je ook mengsels van mouten kunt testen.

hoptheeNaast bitterheid geeft hop veel verschillende aroma’s aan bier.  Sommige bierstijlen ontlenen zelfs hun karakter aan aromatische hopsoorten.
Je kunt hoparoma’s waarnemen als je hopthee maakt. Kook water, vul een glas met heet water en doe daar een paar gram hop bij. Snuif het aroma op. Houd er wel rekening mee dat het hoparoma in bier iets anders zal zien. Dit komt door omzettingen van hopbestanddelen tijdens de vergisting. Het is zelfs zo dat die omzettingen gistafhankelijk zijn. Wanneer je andere gist gebruikt krijg je een iets ander hoparoma.

Een aantal tips voor je eerste brouwsels.

  • Brouw een lichtgekleurd of amber kleurig bier. Dit soort bieren zijn neutraler van smaak dan een donker bier.
  • Brouw een bier met een verwacht alcoholgehalte tussen de 5 en 7%. Je bier is dan wat voller van smaak dan pils en omdat het niet heel erg zwaar is krijg je minder snel vergistingsproblemen.
  • Brouw een bier met een berekende bitterheid tussen de 22 en 27 EBU. Je bier heeft hierdoor karakter zonder dat het onaangenaam bitter is.
  • Houd het aantal mout- en hopsoorten beperkt. De smaken van de individuele grondstoffen zijn dan uitgesprokener en beter te herkennen
  • Gebruik geen haver of rogge. Deze granen kunnen vervelende filterproblemen geven
  • Gebruik tarwemout in plaats tarwevlokken. De kans dat je filterproblemen krijgt is daardoor kleiner.
  • Beperk de hoeveelheid tarwe tot maximaal 30% in de storting. Ook weer om filterproblemen te voorkomen.
  • Gebruik bij voorkeur geen kruiden. Kruiden hebben de neiging de smaak van je bier te overheersen.
  • Gebruik een bovengist bij een temperatuur boven de 20 ° Je kunt hiervoor een kveik gist gebruiken. Dergelijke gisten zijn heel tolerant qua temperatuur.
    Pas goed op dat je geen diastaticus gist gebruikt. Deze gisten fermenteren heel langzaam heel ver door, zelfs na het bottelen…
    Op de site van Milk The Funk kun je achterhalen welke gisten diastaticus gisten zijn.
  • Ent voldoende gedroogde gist aan het begin van de vergisting. Beter wat te veel gist dan te weinig.
  • Pas geen drooghop/dryhopping toe. Dit kan leiden tot zogenaamde hopcreep waardoor je bier na verloop van tijd na het bottelen nog doorgist.

Bierbrouwen is iets wat al heel wat eeuwen gedaan wordt. Heel wat brouwers gingen ons voor. Die hebben allemaal de kunst afgekeken van hun voorgangers. Dit is iets wat je nog steeds kunt doen. Kijk naar eerdere recepten en brouw ze na. Het mooie is dat via het internet heel veel recepten beschikbaar zijn. Door een periode steeds andere bieren te brouwen leer je na verloop van tijd wat de invloed van verschillende ingrediënten zijn. Om snel de eigenschappen van gisten te leren kun je een brouwsel splitsen in kleine hoeveelheden en bij elk deel een andere gist enten.
Om zo veel mogelijk combinaties van ingrediënten te leren is het dus goed zo veel mogelijk verschillende bierstijlen te brouwen. In een tarwebier worden nu eenmaal andere grondstoffen gebruikt dan in een pils, ipa, dubbel of in een stout. Je hebt andere mouten, hoppen en gisten nodig. Brouw verschillende varianten van een stijl om de invloed van de grondstoffen, maar ook van de werkwijze, te leren. Want met exact dezelfde grondstoffen kun je een ander bier krijgen als je op een andere manier werkt. Maischtemperaturen, momenten van hopgiften en vergistingstemperaturen maken uit voor het eindresultaat. Door veel te brouwen ervaar je dat.
Het advies is dan ook: brouwen, brouwen en brouwen.

Als beginner is het niet per se nodig om meteen bij je eerste brouwsel brouwsoftware te gebruiken.  Kies een recept uit en brouw het. Desondanks kan het handig zijn om vanaf het eerste begin dat je brouwt brouwsoftware te gebruiken, al is het alleen dat je er de gegevens van je brouwsessie in kunt vastleggen. Bij sommige programma’s zoals Brewfather is de logfunctie sterk ontwikkeld. Je kunt allerlei aantekeningen maken bij een recept.
Brouwsoftware bevat verder allerlei hulpmiddelen die je behulpzaam kunnen zijn bij het zelf samenstellen van brouwrecepten. De grenzen van de belangrijkste kenmerken van een bierstijl worden weergegeven. Ook kan brouwsoftware je helpen bij complexere zaken zoals de berekening van de bitterheid van je bier en waterbehandeling. Brouwsoftware is ook een handig hulpmiddel om recepten te delen of te schalen naar jouw brouwvolume.
Het mooie is dat je deze software kunt gebruiken bij het meest simpele recept. Als je dat doet raak je langzaam bekend met de werkwijze.

Link naar meer informatie over recepten

Forum

Als je nog vragen hebt of feedback wilt geven op dit artikel dan kan dat via het forum Hobbybrouwen.nl. Het topic is https://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php?topic=45488.html

Andere veel gestelde vragen

Voor een overzicht naar andere veel gestelde vragen zie hier.