Inhoudsopgave
Door Jacques Bertens
Alcohol is slecht, gezellig, cultureel erfgoed en soms gewoon een schaaltje borrelnootjes met discussie. Het ligt er maar aan wie je het vraagt.
De wetenschap is helder over één ding: alcohol is niet gezond. Het verhoogt de kans op onder meer kanker, leverproblemen, ongelukken en verslaving. De Gezondheidsraad zegt daarom: geen alcohol is het veiligst. Daar valt weinig schuim tussen te praten.
Toch is het verhaal niet klaar zodra de dokter zijn glas water neerzet. Onderzoek heeft bewezen dat sommige religieuze groeperingen zoals de mormonen gemiddeld langer leven dan veel andere Amerikanen. Ze drinken niet, maar roken ook niet, eten vaak gezonder, bewegen meer en hebben een hechte gemeenschap. Wetenschappers noemen dat een lastig pakketje: je kunt niet één rozijn uit de krentenbol aanwijzen en zeggen dat die alles verklaart.
Ook geluk blijkt niet in een fles te wonen. Matige drinkers melden soms meer levensplezier, maar vaak hebben zij vooral een actief sociaal leven. Bewuste niet-drinkers met een sterk netwerk, vaste bijeenkomsten en zingeving zijn minstens zo tevreden. De echte sociale smeerolie is dus contact. Alcohol rijdt hooguit een stukje mee.
De pint met bijsluiter
In België zorgt de slogan ‘Alcohol schaadt de gezondheid’ voor stevige cafégesprekken. Brouwers vinden dat gematigd gebruik van alcohol zo op één hoop belandt met misbruik. Ze wijzen op cafés, banen en de Belgische biercultuur, die zelfs als erfgoed is erkend. Voorstanders zeggen: informatie is geen verbod. Je mag nog steeds bestellen, maar dan zonder te doen alsof een tripel een groentesmoothie is.
Bij carnaval, kermis en dorpsfeest kan een glas helpen om makkelijker te praten en samen te lachen. Onderzoekers zien dat matig drinken sociale drempels verlaagt. Maar het feest zelf doet het meeste werk: muziek, rituelen, ontmoetingen en het gevoel dat iedereen even bij dezelfde club hoort. Zodra matig omslaat in veel, slaat de gezelligheid vaak mee om. Dan komen ruzie, overlast en zoekgeraakte jassen in beeld.
Een droog lesje uit Amerika
De Amerikaanse drooglegging van 1920 tot 1933 laat zien wat er gebeurt als beleid en dagelijks leven elkaar kwijtraken. Het verbod kwam voort uit zorgen over armoede, geweld en drankmisbruik, maar ook uit religieuze druk en wantrouwen tegen nieuwkomers. De vraag naar alcohol verdween niet. Illegale kroegen, smokkel, giftige thuisbrouwsels, corruptie en maffia vulden het gat. Zelfs rijke bestuurders bleken opvallend goed gevulde kelders te hebben. Zo werd een moreel plan een winstmodel voor Al Capone.
Nu zegt de Gezondheidsraad dat het gebruik van alcohol gedenormaliseerd moet worden. Dat is nog geen verbod, maar zo begon het huidige verbod op roken in openbare ruimtes ook.
Mijn eigen maatglas
Gezondheidsadviezen veranderen bovendien met de jaren. Mijn moeder had een hartaandoening en onderging in 1967, als een van de eersten in Nederland, een openhartoperatie. Haar cardioloog vond zout zo gevaarlijk dat een korrel volgens hem honderd gulden zou moeten kosten (de euro was nog ver weg). Matig alcoholgebruik mocht juist. Mijn moeder dronk nauwelijks, maar kon genieten van een glaasje advocaat of een piepklein beetje bessenjenever.
Zelf ben ik mijn hele leven een gematigde bierdrinker. Ik geniet oprecht van wat vergiste, goed gehopte wort aan smaken kan opleveren. De alcohol is voor mij eerder bagage dan bestemming: die stijgt snel naar mijn hoofd en dan kan ik niet meer helder nadenken. En helder nadenken doe ik graag, ook aan de bar of tijdens een bijeenkomst samen met andere brouwers.
Mijn huisregels zijn daarom eenvoudig: niet voor jongeren, niet in het verkeer, niet als dagelijks troostmiddel en nooit aandringen bij iemand die liever koffie, water of alcoholvrij bier kiest. Een glas kan bij een maaltijd, gesprek of dorpsfeest iets toevoegen. En bij een bierfestival is het essentieel. Maar de gezelligheid moet ook zonder of kroonkurk of tapkraan overeind blijven.
Dus: bier geeft plezier, maar niet automatisch en niet onbeperkt. Drink bewust, laat gerust een rondje staan en gun de niet-drinker dezelfde plek aan tafel. Dan blijft het glas halfvol én het hoofd helder. En ik, Ik blijf genieten. Soms met alcoholvrij bier, maar als er wat alcohol in zit smaakt het vaak net iets lekkerder, en geeft het iets meer plezier… 😊