Hoe plaats je een foto op dit forum, klik hier voor nadere uitleg.

Steun het forum. Koop via deze links: Nederlandstalige bierboeken, Engelstalige bierboeken, een bierig artikel of een ander artikel van bol.com

Auteur Topic: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?  (gelezen 33087 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.808
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #25 Gepost op: 03-05-2003 20:48 u »
Hoi Storm,

Zoals Gerb al aangaf is het niet per se nodig om het tarwezetmeel vooraf te verstijfselen (bij rijst is dat wel altijd een vereiste).
Zelf doe ik dat nooit. Ik vind het gewoon te veel werk. Dat verstijfelsen levert vaak onhandelbare plakkerige dikke pap op. Het toevoegen van deze pap aan het beslag zorgt voor ongewenste oxidatie. Door niet vooraf te verstijfselen lever je nagenoeg geen rendement in.
Min devies: hou het simpel en verricht geen onnodige handelingen.

:degroeten: Jacques


Heb je iets nodig dat je bij Bol.com wil kopen? Zoek het op met de bovenstaande advertentie en bestel. Pas het zoekwoord aan. Je kunt zoeken in de volledige catalogus van Bol. Door de spullen van Bol te kopen via onderstaande advertentie steun je het forum en het kost je niets extra. Voor de bierliefhebber hebben ze overigens meer spullen dan je zou verwachten. Zoek maar eens.

Offline Gerb

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 4.875
  • Land: nl
  • Elk bier een experiment
    • http://huisbrouwerij-het-ferment.blogspot.nl/
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #26 Gepost op: 03-05-2003 21:03 u »
Rijst en maïs hebben inderdaad hogere verstijfselingstemperaturen (boven de 72º C). Om deze graansoorten te kunnen gebruiken kun je deze het beste wel eerst koken.
Om er voor te zorgen dat je geen dikke pap overhoudt  die aanbrandt kun je na het verstijfselen (en afkoelen!) bij de pap een gedeelte geschrote mout (ong. 20%) doen om het zetmeel af te breken.
Ongemoute gerst, haver en tarwe hebben lagere verstijfselingstemperaturen en kunnen direct bij de maisch toegevoegd worden. Deze graansoorten beginnen te verstijfselen bij 60º C.

De_Storm

  • Gast
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #27 Gepost op: 05-05-2003 11:54 u »
Bedankt voor de uitleg, het is al een stuk duidelijker!  :groots:
Het simpelste is dus gewoon het pak tarwemeel bij de geschrote (gerste)mout te kiepen en daar je beslag mee maken. Ik ga het proberen.

De Storm

Offline Edwin

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.883
  • Land: nl
  • Onrooise Bierbrouwerij
    • Onrooise Bierbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #28 Gepost op: 05-05-2003 12:21 u »
Ha Storm  :proost:

Ikzelf heb wel verstijfseld en dat levert inderdaad een onhandelbare koek op. Als het verstijfselen weinig rendement oplevert, zoals Jacques zegt, dan zou ik het zeker laten. Mijn ervaringen zijn niet echt heel positief. Ik heb heel erg mijn best gedaan om geen extra zuurstof in het wort te slaan met die tarwekoek, maar ik moet nog wachten om te kijken (proeven) hoe erg het is.

Edwin

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #29 Gepost op: 13-06-2003 16:54 u »
Het bier heeft zich goed ontwikkeld. Een gedeelte is piepjong op druk gebracht met koolzuur en gelijk opgedronken, een ander deel is bijna twee maanden koud gelagerd. Het eerste had last van een lichte doch niet onaangename (!) poepgeur, het tweede deel heeft dat niet en dat is beter. De fruitigheid komt er beter door uit.

Het bier is een tikje bitterder dan een gemiddeld Belgisch witbier, en dat bevalt me wel; het maakt het palet interessant. Schuim is prima, kleur/troebelheid perfect. Ik ben er erg blij mee.

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #30 Gepost op: 12-12-2004 23:18 u »
Gisteren heb ik eens een tweede versie van dit high-gravity witbier gebrouwen, omdat het vorige zo lekker was en omdat ik de Westmalle Tripel-starter had weggemikt. Hoewel de eerste W!t echt heel lekker was, maak ik 'm nu toch minder bitter. Ik wil een tamelijk volmondig, fruitig maar wel hoppig geurend biertje maken.

In steno.
Voor 10 liter:

Pils 0.79 kg = 35,7%
Tarwemout 0.79 kg = 35,7 %
Tarwe 0.45 kg = 20,2 %
Havervlokken 0.18 kg = 8,3 %

Water is geënt op 'Brabant': Ca: 119 Mg: 13 Na: 21 SO4: 74 Cl: 96 HCO3- 111 oftewel meer chloride en minder carbonaat. Water voorgekookt; spoelwater aangezuurd tot pH 5,8 (niet eenvoudig met al die kalk!)

Ongemout is tijdens het inmaischen voorgekookt in brouwwater.

Maisch iets aangezuurd met HF H3PO4 tot pH 5,3, lang leve een goede en waterdichte pH-meter.

35°: 10 min wegens haver en tarwe
44°: 10 min door decoctie van kokende ongemout
*bij nader inzien had ik het ongemout juist op 35° moeten meemaischen. Beetje suffe actie.
53°: 10 min vanwege grote hoeveelheid ongemout
63°: 25 min
73°: na 20 min alleen nog zetmeel in kern ongemout, nog 10 min voortgezet
78°: 5 min uitmaischen

In totaal 26 liter HG gebrouwen, iets te vroeg gestopt met spoelen (1050 liep er nog uit...)  Dit keer, door beschikking over grotere ketel, al vóór het koken verdund met 12 liter brouwwater tot 38 liter.

Spalt Select (heerlijke geur! nieuwe hop voor mij) en Saaz in 4 giften (FWH, 60 min, 10 min en 5 min) tot 15,6 IBU. In totaal 125 gr hop voor de 38 liter.

koriander geplet: 12 gr 10 min (op 10 liter: 3,16 gr)
zoete sinaasappelschil: 6 gr 10 min (op 10 liter: 1,6 gr) bij gebrek aan bittere
direct na het koken ca 2,5 liter osmosewater toegevoegd ter compensatie verdamping.

Koelen met nieuwe tegenstroomkoeler mislukte,  :echtboos: de boormachinepomp van Brouwland gaat nu definitief op het Prikbord. Jammer genoeg was mijn Wortwizard nog niet binnen. Heb wel kunnen proeven hoe heet geoxideerde wort smaakt: naar drop. Het schuimde namelijk nogal in de pomp. Hevelen door de koeler wilde ook niet lukken. Uiteindelijk met spiraalkoeler gekoeld na verlies van 4 liter wort. Wort is dus naar mijn smaak te lang heet gebleven.

Starter was ook een heikele zaak: de 3944 van Wyeast (Hoegaarden gist) was doorgestart in 3 liter continu beluchte wort met wat zoutjes en hop, maar die was, hoewel al goed bezig, nog niet klaar. Uiteindelijk toch gekozen voor pitchen, in goed beluchte wort. Na pitchen verder belucht. Vergisting (volgens verwachting) traag gestart, maar na 15 uur toch sterk op gang. Ik had kunnen kiezen voor korrelgist, maar ik test die liever met een wat kleiner brouwsel. Koudwatervrees.

Al met al een rommelige brouwdag, met hopelijk toch een goed bier in de ton. De vergisting zal wel te lang gaan duren (nu op 22°), maar dat is geen ramp. Het staat alleen wat klunzig met al die verslagen hier op het forum van vergistingen in 36 uur! Volgende keer meer geluk en betere voorbereiding.

SiriS

  • Gast
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #31 Gepost op: 13-12-2004 08:23 u »
Aangezuurd met HF, verklaar dat nader. Of heb je daadwerkelijk HF-oplossing thuis staan?

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #32 Gepost op: 13-12-2004 08:41 u »
lol alweer te gehaast. Moest H3PO4 zijn. Fluoridezuur zou geen goed idee zijn geweest. Dank u!

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #33 Gepost op: 14-12-2004 23:54 u »
De vergisting verloopt voorspoediger dan verwacht. Zolang de gist op 22° of ietsje warmer staat, werkt hij zeergoed. Eén graad lager en de gist valt in slaap. Nu op 1018, het is al praktisch heveltijd. Ik wacht nog even totdat het schuim iets slinkt.

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #34 Gepost op: 16-12-2004 21:42 u »
Dit bier is gisteren geheveld op 1016. Ietwat eh... bananenkauwgomgeuren, hopelijk was de 22° niet te hoog voor deze gist. Nu zijn de esters zo vlak na de hoofdgisting wel het sterkst te ruiken, dus hopelijk zakken ze tijdens de lagering tot een aanvaardbaar niveau. Een klein beetje mag er wel van overblijven. In elk geval is de vergisting tegen verwachting vlot verlopen. Misschien heeft het wel te maken met de zinkgist, die ik voor het eerst heb gebruikt.

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #35 Gepost op: 15-01-2005 15:01 u »
Dit bier vandaag geproefd. Het is nét op druk, en heeft een duidelijke diacetylgeur. Dat stoort, ik hoop maar dat het nog wegtrekt. Verder is het niet zuur genoeg naar mijn smaak. Het is natuurlijk nog piepjong. Heel mooi schuim, flinke chill-haze, niet teveel banaan, kauwgom of kruidnagel en niet te bitter. Als de diacetyl verdwijnt (ik vrees daar een beetje voor) en het bier verder in balans komt, is het een goeie Blanche.

Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.430
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #36 Gepost op: 07-03-2005 21:34 u »
Heeeee, ik dacht dat dit een oude thread was, maar Edgar zat al veel vroeger dan ik met zijn brouwhoofd in de zomer. Witbier dus, waarschijnlijk dit weekeinde te brouwen.
 Nu de vraag (is hier eerder al bediscussieerd): ik wil 50% van de stort uit tarwe laten bestaan. Ik ben bezeten van de idee dat niet gemoute tarwe beter zal smaken dan gemoute. Wil dus meer Belgische stijl brouwen. Wij hebben in Megen een molen, en die maalt elke zaterdag biolgisch tarwemeel. Daar wil ik dus mee gaan brouwen. Als ik 50/50 pilsmout/tarwevlokken zou gebruiken, moet ik dan ook 50% meel gebruiken of minder. Herman zegt hiervoor ergens dat je van meel minder nodig hebt. Maar wat is het verschil? Het hele jasje van de tarwe zit toch ook in het meel. Vlok of meel is toch eigenlijk hetzelfde qua samenstelling?

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #37 Gepost op: 07-03-2005 21:45 u »
Volgens mij is gemalen tarwe hetzelfde als volkorenmeel. Als je dus bloem gebruikt, kan je het gewicht van de kafjes (15%? 30%) weglaten.

Dit is trouwens inderdaad een oude thread, die ik onlangs weer tot leven heb gewekt. Om lekker rijp witbier in het voorjaar te hebben. Ik denk met jou dat het nu weer tijd is voor een tweede ronde, maar dat wordt misschien een Weihenstephan of een Weisse. Yummie.

 :degroeten:

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #38 Gepost op: 08-03-2005 08:11 u »
Citaat
BLOEM - is het belangrijkste product wanneer de molenaar het meel uitzeeft. Zeventig procent zakt als bloem door de zeef; vijftien procent blijft als griesmeel en nog eens vijftien procent als zemelen achter in de zeef.

Oftewel 30% reductie als je bloem gebruikt.

In de bloem mis je dus ook de gries. Gries is iets anders van samenstelling dan de rest van het meellichaam, met ook iets andere eiwitten, dus mogelijk dat je bij toevoeging van de hele, geplette korrel of volkorenmeel een rijker smaakpalet krijgt dan bij de toevoeging van tarwebloem.

Ga je geen haver toevoegen Martin?

 :degroeten:


Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.430
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #39 Gepost op: 08-03-2005 08:34 u »
Ik laat de haver weg. Oei, nu ik het nalees: ik heb nooit haver gebruikt maar rogge. In ieder geval wil ik een zo'n clean mogelijk, wat zoetig witbiertje brouwen. Het moet echt een allemans vriend worden. Dus geen "rare" granen zoals haver of rogge. Het precieze smaakeffect is dan wel niet bekend, maar ik gok erop dat zonder haver en rogge en clean witbier verkregen wordt.

De mulder (=molenaar) van Megen is mijn overbuurman. Ik zal eens vragen wat hij denkt van de samenstelling van zijn meel. Volgens mij zeeft hij helemaal niet, en ga ik gewoon brouwen met gries en zemelen. Kan iemand mij uitleggen waar gries en zemelen uit bestaan en of ik ermee kan brouwen?

Voorlopige voorstel voor stort: 2 kg Megens biomeel en 2,5 kg pilsmout. 60/70 maischschema en jawel: Brewferm korrelgist voor een fruitige toets! Moet een biertje van 4% worden overigens.

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #40 Gepost op: 08-03-2005 08:50 u »
Hmm je kunt clean en saai natuurlijk gaan verwarren. Als je een 4% bier maakt, moet er toch érgens smaak vandaan komen, toch? Hoegaarden is toch ook een allemansvriend? Ik dacht dat daar ook 10% haver in zat, maar soit.

Gries is gewoon het puntje van de korrel, net als bij gerst, maïs en andere granen. Ze maken er pasta van, en gezien Eduard's Spagheroli (ik heb 'm geproefd!) kan je daar uitstekend mee brouwen. Zemelen zijn gewoon de kafjes, voor zover tarwe als naaktzadig graan een kafje heeft. Meer een vliesje. Natuurlijk kan je daarmee brouwen! Maar het voegt geen suikers toe, hooguit wat smaak en een beetje filterwerking.

Brewferm korrelgist?  :stom:  Hmm dat is dan één alleman minder vrees ik, een korrelgist zonder bijsmaak moet ik nog tegenkomen. Wees nou verstandig en neem gewoon een witbiergist!

 :degroeten:

Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.430
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #41 Gepost op: 08-03-2005 11:30 u »
Nee ik blijf bij Brewferm. Wist je dat A3 daar in 2003 een 2e prijs op het ONK mee heeft gehaald, een witbier met Brewferm? Kruiden en tarwe zullen toch wel de hoofdmoot vormen. Volgens mij heeft een Hoegaarden een eind SG van 1020, lekker veel mout dus. Mijn smaak gaat dus uit een hoog eind SG komen.
Zal twee zakjes gebruiken en een wat lagere vergistingstemp. Dan zal het echt wel meevallen met de Brewferm smaken.

Daarnaast heb ik nog heel veel hoop op het biomeel. Zal ook wel weer een apart smaakje geven. Maar hopen dat het lekker is.

Edgar, jouw witbier 2003 had een bitterheid van 35. Was dat nog wel te zuipen?

Offline Adrie

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 13.993
  • Land: nl
  • Wie zijn bier eert, kiest voor vloeibaar
    • Brouwerij Het Witte Paard
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #42 Gepost op: 08-03-2005 11:57 u »
Nee ik blijf bij Brewferm. Wist je dat A3 daar in 2003 een 2e prijs op het ONK mee heeft gehaald, een witbier met Brewferm?

Ha MO,

Dat was in 1996 en het was een 3e plaats. In die periode waren er nog geen andere gisten verkrijgbaar. Bovendien werd de smaak voornamelijk bepaald door koriander en sinaasappelschillen. Het bier was behoorlijk geparfumeerd daardoor en de Brewferm smaken werden erdoor gemaskeerd. Ik denk met Edgar dat je met de Hoegaarden gist van Wyeast een stuk lekkerder bier krijgt.

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #43 Gepost op: 08-03-2005 11:59 u »
Zelf weten dan. Niet voor mij. Ik wist niet dat Hoegaarden zo zwaar was, weer wat geleerd. Dan houd je inderdaad voldoende smaak over.

Dat witbier van 2003 was een high gravity bier, dus de werkelijke bitterheid was ongeveer de helft. Het was zeer goed te drinken, hoewel iets bitterder dan een gemiddelde wit. Beetje Duits karakter maar erg lekker. Als je eens veel ineens wil brouwen zou ik zeker niet terugschrikken voor high gravity.

 :degroeten:

SiriS

  • Gast
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #44 Gepost op: 08-03-2005 12:06 u »
Hoi MO,

Persoonlijk zou ik gaan voor het biomeel van de molen te Megen (40%), pilsmout (55%) en  HO havermout of De Halm havervlokken(5%).  Compensatie van griesmeel en zemelen doet er verder niet toe als je niet eerst  het tarwe- en haverzetmeel verstijfseld. Zeker als je een receptuur calculatie doet met een rendement van ~80%. Vergisting van 18grC met Brewferm gist en in combinatie met koriander (0,5 - 1,0 gram/ liter) en sinaasappelschil/curacaoschil zal een mooi witbier geven. Bij het gebruik van curacaoschil wel de hop bitterheid compenseren! Sinaasappelschil kan ook laatste twee dagen van de hoofdgisting worden toegevoegd: Schil van biologische sinaasappels (zie ook bijbehorende thread) één minuut laten koken in suiker oplossing, snel koelen en toevoegen aan het einde van de hoofdgisting. Dit in combinatie met de curacaoschillen, toevoegen aan het einde van het koken van het wort, geeft helemaal een mooi sinaas smaakje. Niet vergeten natieve zetmeel suspensie aan het kokende wort toe te voegen voor zetmeelwaas in het eindproduct.

Succes, SiriS

Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.430
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #45 Gepost op: 08-03-2005 13:27 u »
Dank heren, dank, voor al jullie constructieve bijdragen aan mijn aanstaand witbier "experiment". De thread http://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php/topic,728.40.html nalezend (Edwins en mijn witbier van vorig jaar) kwam ik achter nog een reden waarom ik geen fan ben van 3944: ontplofte flesjes. Gebotteld op 1010 en pas na een paar maanden een paar explosies in de kelder. Het bier was wel vanaf het begin veel te schuimend. Kortom: ik vertrouw die gist voor geen meter meer. Wat dat betreft ben je met Brewferm gewoon zeker van je zaak, zeker als je nog een iets zoeter bier wil brouwen. Naast A3's (zeer) oude witbier was Eds witbier ook al met Brewferm, en zijn proefverslag doet me watertanden. Inderdaad, niet heel karaktervol en origineel, maar wat dat betreft heeft witbier wel wat overeenkomsten met pils: als je je aan de stijl wilt houden, moet je het simpel houden. En de kruiden en tarwe overheersen toch in het smaakprofiel.

Siris, zou jij aan kunnen geven wat jij denkt dat de haver in de smaak toevoegd? 1 g/L koriander vind ik persoonlijk wat te eel, ik zat meer aan 0,5 g/L te denken. Ik ga alleen zoete sinaasappel schil gebruiken, zoals gezegd: het moet een niet-bittere doordrinker worden. 1 g/Saaz 2.7% per liter lijkt me ook wel zat.

SiriS

  • Gast
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #46 Gepost op: 08-03-2005 13:41 u »
Hoi MO,

Ontploffende flesjes hebben nix met een gist te maken; dat is een keiharde brouwfout! Wat betreft de haver is het meer omdat het in de bierstijl past. Ik heb nog geen witbier gebrouwen zonder haver, dus of de haver een possitieve bijdrage levert aan de smaak kan ik zo niet zeggen. Gaat je witbier ook meedoen aan het ONK2005? In plaats van de Westmalle Tripel ga ik op 26-03-05 een weizen brouwen, waarmee ik van plan ben om mee te doen aan het ONK2005.

Groet, Peter

Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.430
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #47 Gepost op: 08-03-2005 14:21 u »
Yep, die is ook bedoeld voor het ONK. Maar daar heb ik nog vijf of zes kandidaten voor.

Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.430
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #48 Gepost op: 13-03-2005 20:57 u »
En de teerling is geworpen. Vandaag heb ik het witbier gebrouwen met 44% biologisch tarwemeel van de Megense molen. Het goede nieuws is dat de vergisting al na drie uur gestart is (van 27 naar 25 grC, met twee zakjes = 12 g Brewferm). Het slechte nieuws is dat ik de slechtste filtratie in mijn brouwcarriere heb moeten ondergaan. En dat is niet aardig voor een jubileum bier (het is mijn 50ste brouwsel). De filtratie duurde maar liefst 3u15min! En dan heb ik nog driemaal geheveld (van bovenaf dus), zowel vanuit beslagwater als spoelwater hoewel dat laatste natuurlijk niet heel veel zin had.
Mijn vermoeden is dat het gries en de zemelen, die toch zo'n 15% van het meel uitmaken, de boel volkomen hebben verstoord. Het was erg pappig tussen de gerste jasjes.
Iemand anderen ideeen hierover? Het zetmeel zou toch volledig omgezet moeten zijn?

In dit tempo gaat het bier volgende weekeinde op de fles. Dan weten we snel of het smaken zal.

Offline Edgar

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 8.008
  • Land: be
Re: Witbier; voorbereiding; ongemout; havermout?
« Reactie #49 Gepost op: 13-03-2005 21:30 u »
Ben benieuwd naar je maischschema, je uitmaisch-temperatuur en (het verloop van) je jodiumtest. Verder denk ik dat de boel ook door eiwitten kan dichtslaan, en dat het gries-zetmeel wel eens moeilijker bereikbaar kan zijn geweest, waardoor het bij een minder grondige jodiumtest (zonder smeren en persen) niet opgemerkt wordt.

 :degroeten: