Help, graanklander in mijn mout

[Jacques]

Vandaag na een langere tijd weer gebrouwen. Bij mij op mijn brouwzolder kan het heel heet zijn in de zomer. Brouwen en vergisten is daardoor geen optie. Dit jaar duurde mijn brouwstop langer dan anders. Het bleef maar heet...

Hoewel ik minder op mijn zolder was, was er toch volop leven, ontdekte ik toen ik ging schroten. Het leek wel alsof uit het niets dat kleine insecten uit de mout gekropen. Ze kropen omhoog tegen de wand van de emmer waarin ik de mout voor een brouwsel verzamel voorafgaand aan het schroten. In de bijna 46 jaar dat ik brouw, had ik dit nog nooit eerder gezien.

Schrikken en slikken. Dit is een ramp. Ik heb veel mout op voorraad en ook mouten die een lange tijd bij me zijn en niet meer geproduceerd worden. De mout wordt bij mij droog in dozen bewaard. En onder deze omstandigheden kunnen er geen kleine knaagdieren zoals veldmuisjes er bij. Het is dus steeds goed gegaan tot nu. De graanklander is erg klein en kan door hele kleine kiertjes kruipen. Het wrange is de mout met deze ongenodigde gasten in een afgesloten emmer zit met vrij nieuwe voorraad, die een paar maanden geleden is gekocht. Het kan zijn dat andere forumleden er ook last van hebben...

Mogelijke oplossingen
Ik heb zitten zoeken naar oplossingen voor een plaag met graanklanders in een hobbybrouwerij.
Maar eerst geef ik een korte uitleg over wat graanklanders doen: ze leggen eitjes in graankorrels, waarna de larven de korrels van binnenuit leeg eten. Daardoor kan mout aan kwaliteit verliezen, vooral wanneer veel korrels zijn aangetast of wanneer er meelvorming en een muffe geur ontstaan.

Invriezen
Bij een lichte besmetting met een beperkte mouthoeveelheid zou de mout gered kunnen worden door deze enkele dagen in te vriezen, zodat kevers, larven en eitjes worden gedood. Als de mout nog goed ruikt, kan hij meestal nog worden gebruikt om te brouwen. Tijdens het maischen en koken worden eventuele resten onschadelijk gemaakt.

Weggooien
Bij een zware besmetting is weggooien verstandiger, omdat rendement en smaak dan kunnen tegenvallen. Daarnaast moet de opslagruimte grondig worden schoongemaakt en moeten andere voorraden direct worden gecontroleerd.

Alternatieve oplossingen
Weggooien is voor mij geen optie. Nog eens verder gezocht en gevonden dat er drie veilige manieren zijn om graanklanders in moutvoorraad aan te pakken.
De effectiefste methode zou zijn het luchtdicht opslaan van de mout en de zuurstof te verdringen met koolstofdioxide. Klanders, larven en eitjes overleven niet zonder zuurstof, terwijl de mout schoon blijft.
Een tweede optie is food-grade diatomeeënaarde, ook bekend als kiezelgur. Dit natuurlijke poeder droogt insecten uit en heeft geen merkbare invloed op smaak, schuim of brouwproces. Hier zit ik aan te denken, omdat ik kiezelgur in huis heb. Ik zou er 1 à 2 gram per kg mout moeten vermengen met de mout.
De derde optie is zakjes met zuurstofabsorbeerders te gebruiken. Deze zakjes binden de resterende zuurstof in een goed afgesloten emmer of zak. Er zijn grote vacuümzakken te koop voor het opslaan van textiel die zo min mogelijk ruimte innemen. Op zich een prima optie, maar wel een vrij kostbare..

Een paar vragen
Hebben jullie door de lange hete zomer van dit jaar ook meer graanklander in de mout gehad dan normaal?
Hebben jullie besmette mout weggegooid, of toch nog gebruikt na invriezen?
Heeft iemand ervaring met bentoniet toevoegen als reactie op een besmetting, en kan iemand bevestigen of dat bij hen daadwerkelijk werkte?


Benieuwd naar jullie ervaringen, vooral met dat laatste, want ik kan zelf geen praktijkvoorbeelden vinden voor bentoniet in dit verband.
Wel gevonden:
https://www.cactuscraft.co.za/the-evils-of-weevils/
https://www.arishtam.com/how-to-store-malt/home-brew-tutorials/


Foto's
Natuurlijk heb ik ook foto's gemaakt...

[PP]

Bij mij ook bugs aanwezig:

- niet in geroaste mouten,
ni- et in mijn basis pale mout (na aankoop 25 kg zak van mouterij stort ik de inhoud in zeer goed afgesloten kunststofemmers),

wel in 3 verschillende, bij 1 leverancier, omgepakte lichte mouten in 1 kg papieren zakken (2 oudere mouten houdbaar tot 2024 en 2025 maar ook 1 mout die tot dec 2027 houdbaar had moeten zijn).

Mijn niet-basis mouten worden in de gesloten originele verpakking bewaard in afgesloten kunststof bakken.
Alle mouten worden bewaard in een droge, niet verwarmde, geïsoleerde garage; in de winter bij ca. 6 tot in de zomer bij max 25 °C).

Ik denk dat de bugs al aanwezig moeten zijn geweest in de mout.
De besmette 3 kg mout gaat in de groen bak.

Groet, Paul

[Fractus]

Ik heb een een klein jaartje geleden bezoek gehad van dit diertje. Het kwam toen waarschijnlijk uit vogelvoer dat ik samen met mout in een grote plastic bak had bewaard tegen de muizen. Ik heb 1 zak met misschien 2 kilo mout weggegooid, de rest in delen ingevroren omdat hier weinig tot geen beestjes waren. Die heb ik gewoon gebruikt en een deel heb ik nog in voorraad. Na invriezen is het nooit teruggekomen. Misschien heb je er wat aan Jacques, succes!

[Broewerke]

Nooit in mout gehad maar wel in graan. Als molenaar schrik je hiervan. Die partij hebben we vernietigd. Geen risico nemen voor broodmeel.
Voor brouwen is het gewoon te gebruiken indien er een enkele korrel een gaatje heeft. Voorkomen kun je het niet omdat t al in de mout zit.
Invriezen of mout vaccuum trekken is een mogelijkheid. Schoonmaken van je opbergdozen.

[Erny]

Ojee wat een verhaal zeg. Erg vervelend voor je. Ik hoop dat het goed gaat komen voor je. Morgen direct maar even gaan kijken hoe mijn (afgesloten) emmers erbij staan. Ik brouw in een containerbar. Daar is het deze zomer zeker 50 graden geweest. Hopelijk is dat dan weer te heet voor de Graanklander. Ik heb af en toe wel last van de Meel mot maar gelukkig niet in mijn brouwerijtje.

[Jacques]

Oeps, foutje bij de bestrijding...

Ik had bij mijn onderzoek naar de bestrijding van graanklander beter moeten opletten. Of beter gezegd: ik had de fout van het verwarren van bentoniet met kiezelgoer door mij eerder moeten zien...
Waarschijnlijk heeft meegespeeld dat ik een makkelijk en eenvoudig te realiseren oplossing zag in het bestrijden van de plaag met bentoniet die ik in huis heb als filterhulp bij monsters voor refractometeringen. Ik ben bentoniet daarvoor gaan gebruiken na een dag brouwen bij de trappisten van Koningshoeve (La Trappe). Het werkte altijd erg goed.

In de laatste editie van Brauwelt International stond een artikel over de herontdekking van bentoniet als klaringsmiddel voor bier. Dat zal mogelijk bijgedragen hebben aan mijn verwarring.
Zeker in het verleden heb ik filters gezien bij commerciële brouwerijen waarbij aarde werd gebruikt als filterhulp. Echter dat was diatomeeënaarde een 100% natuurlijk product dat bestaat uit fossiele schelpen van diatomeeën. Had ik maar eerder dit verschil in de gaten gehad...

Wat heb ik gedaan?
Koolzuurgas
Ik ben namelijk deze middag aan de gang geweest met het bestrijden van de plaag. Alleen heb ik vaten die hermetisch afgesloten kunnen worden opgevuld met mout uit grote voorraad-emmers met een deksel die niet geheel afsluit. In de vaten heb ik koolzuurgas geblazen, afkomstig van mijn tapinstallatie. Meteen daarna het vat gesloten. Mocht er graanklanders in de mout zitten, dan worden ze verstikt door de CO₂.

Bentoniet
Speciaalmouten die maar weinig worden gebruikt, maar wel in hoeveelheden van 5 kg zijn ingekocht, heb ik voorzien van 1,5 gram bentoniet per kg mout. De bentoniet heb ik keurig afgewogen en zorgvuldig gemengd met de mout.

Torrefied Wheat
De mout voor mijn laatste brouwsel van gisteren had ik in een grote emmer zitten. Ook die heb ik voorzien van bentoniet. Als laatste pakte ik de zak Torrefied Wheat van Thomas Fawcett & Son. Meteen was duidelijk dat dit de boosdoener was. De graanklanders buitelden over elkaar en het was een levend schilderij waarnaar ik keek. Deze tarwemout was niet te redden en veel korrels waren zichtbaar aangetast.
Weg ermee. Ik hoefde er geen seconde over na te denken. De mout verpakt in plastic zak, de lucht er eerst uitgeperst, koolzuur inblazen een flinke knoop. Die belandde dus in de container met huishoudelijk afval.

Bentoniet is geen kiezelgoer
En dan komt de twijfel. Heb ik het wel goed gedaan? Nog eens uitgebreid zoeken op het internet. Nee dus, ik heb twee dingen echt verward.
Het zijn twee heel verschillende stoffen.
Wat ik gedaan heb, kan problemen geven bij het maischen en filteren van het beslag. Bentoniet kan grote eiwitten aan zich binden, een eigenschap die prima is voor het krijgen van helder bier. Maar de belangrijke enzymen die actief zijn tijdens het maischproces zoals alfa- en bèta-amylase zijn grote eiwitten...
En verder zwelt bentoniet op als het nat wordt en kan het een soort gel vormen. Dit kan problemen geven bij het filteren.

Wat nu met de behandelde mout?
Een mogelijkheid is alles weg te doen. Maar omdat het niet om basismout kan ik het ook op wagen. Op een enkele mout na gaat het om speciaalmouten die in beperkte hoeveelheden gebruikt worden. Daarom denk ik dat het mee gaat vallen. De praktijk zal het leren.

Foto's
Doe dit niet... 

[Nerro]

Ik heb ze één keer in een zak rookmout gehad. Ik heb ze toen gewoon meegemaischt, je kookt het na afloop toch. Ik kan me niet voorstellen dat ze historisch niet bijna standaard in de mout zaten en vroeger dronken mensen het bier ook graag.

Ik heb er toen niks van geproefd.

Ik bewaar mijn verschillende mouten overigens wel afzonderlijk in luchtdicht afsluitbare plastic bakken, dat zal wel helpen tegen de verspreiding.

[Broewerke]

Bentoniet is toch een soort klei?
Gebruikt als klaringsmiddel in wijn. Mooi je bentoniet uit je mout zeven. Het wordt een papje als mee in de maisch gaat. Met de juiste zeef en wat werk is het probleem opgelost en fijn dat je het durft te vermelden.

[Jacques]

Bentoniet is toch een soort klei?
Gebruikt als klaringsmiddel in wijn. Mooi je bentoniet uit je mout zeven. Het wordt een papje als mee in de maisch gaat. Met de juiste zeef en wat werk is het probleem opgelost.

Ja, het is een soort klei dat gebruikt wordt als klaringsmiddel na de vergisting...

Zeven is iets waar ik ook aan zit te denken. Maar het nog even nadenken hoe ik aan een geschikte zeef kan komen.

[Jacques]

en fijn dat je het durft te vermelden

Dit soort vergissingen maken we denk ik wel eens vaker. Door dit te melden op het forum kunnen we er allemaal van leren. Dat is immers het doel van dit forum.

[Koenders]

Ja, het is een soort klei dat gebruikt wordt als klaringsmiddel na de vergisting...

Zeven is iets waar ik ook aan zit te denken. Maar het nog even nadenken hoe ik aan een geschikte zeef kan komen.

Misschien zit er een tuinderij bij je in de buurt, die hebben wel eens houten kistjes met een redelijk grof gaas op de bodem waar ze fruit in narijpen.

[Jacques]

Misschien zit er een tuinderij bij je in de buurt, die hebben wel eens houten kistjes met een redelijk grof gaas op de bodem waar ze fruit in narijpen.

Bedankt voor de tip. Ik kan wel eens navragen bij een fruitteler in de buurt. De mazen mogen niet te grof zijn want dan vallen de moutkorrels er zo doorheen. Wordt nog even zoeken denk ik.

[Jacques]

De oplossing voor het zeven van mijn mout lag onder handbereik. Afgelopen vrijdag ging de clubavond van De Roerstok op het allerlaatste moment niet door. Er was brand geweest bij de horecaopleiding waar De Roerstok sinds begin van dit jaar thuis is. Het bestuur heeft er alles aan gedaan om dit op tijd door te geven.
Op het programma stond het zeven van schrootsels met gestapelde zeven met verschillende maaswijdtes om cijfermatig inzicht te krijgen in de schoorkwaliteit. Het was een herhaling. In april 2025 was dit eerder gedaan. De Roerstok heeft hiervoor een set zeven aangeschaft, bestaande uit 3 zeven en een opvangbak voor het fijnste materiaal. De RVS zeven zijn 1,4 mm. 0,6 mm en 0,3 mm. Ze zijn voor niet al te veel geld gekocht bij een Chinese webwinkel.

Ik mocht een zeef ophalen bij een bestuurslid op voorwaarde dat ik deze de volgende clubavond mee zou brengen. Fijn dat dit zo geregeld kon worden.

Vandaag heb ik de mout die ik voorzien had van benoniet met de grofste zeef gefilterd. Het was best een klus. In de zeef met een doorsnede van 20 cm past niet zo heel veel mout en het filteren gaat effectiever met een dunne laag dan met een dikke laag. Ik was een aantal uur bezig met het zeven.

Hoewel het enigszins saai werk met veel herhaling was, was het toch ook wel interessant. Je neemt het aroma van de verschillende mouten goed waar. Door het opschudden komt er veel geur vrij. Maar minstens zo interessant was het te zien dat niet alleen de toegevoegde bentoniet uitgezeefd werd (de mout werd minder grijs), maar ook losse kafdeeltjes. Per mout was dit verschillend. Er viel behoorlijk veel materiaal door de 1,4 mm zeef. Een ding om in de gaten te houden als je met een zevenset je schrootkwaliteit wilt beoordelen. Voor een goed beeld zou je de mout eerst moeten zeven en daarna pas schroten.

De foto's laten zien wat ik bedoel.






En de graanklander? Die heb ik gelukkig bij het zeven niet gezien. Maar wel gerstemout in een zak met tarwemout... 

[GeHan]

Hoi Jacques,

Begrijp ik het goed dat je niet het kaf van het koren probeert te scheiden maar de Bentoniet van de mout, met als doel het mout te redden voor gebruik?

Ahv de verdwenen grijze waas denk je van de bentoniet af te zijn, wordt dat ook door het gewicht van de doorslag (wat door de zeef is geraakt) bevestigt (1.5 g Bentoniet per kg mout begreep ik)? Bentoniet vangst lijkt flink verontreinigd door de kaf-bijvangst maar je hebt naast je visuele ook een meet-inschatting van je reinigingskwaliteit.

Hoeveel kg mout heb je te reinigen? Ik heb een zelfgemaakte hand-schudzeef van ca 50 bij 50 cm met metaalgaas waaswijdte ca 1.5 mm bij 1.5 mm (draad 0.1 mm??). Daarmee lijkt me een hogere zeefcapaciteit haalbaar dan de geleende labzeef. Deze mag je lenen als je geinteresseerd bent.

Als alternatieve reiniging van je mout zou je Wannen (https://nl.wikipedia.org/wiki/Wanmolen) kunnen overwegen. Volgens de Molendatabase (https://legacy.molendatabase.nl/Nederland/molen.php?nummer=545) heeft Korenmolen Vogelenzang (Lieshout, dichtst bij jou in de buurt) er eentje staan, en als de molenaar een beetje hobbymolenaar is dan helpt hij een hobbybrouwer graag tegen een biertje als 'scheploon' (of wanloon), misschien weet Brouwerke nog een andere operationele wanmolen te staan.
Je zou een verkennend proefje kunnen doen met een keukenzeef waar je vanonderen met een stofzuiger flink wat lucht doorheen trekt. Ik geef geen garantie dat een stofzuiger bentoniet proof is, maar ik verwacht dat je mout er van opknapt.

Succes niet met het muggen- maar mout-ziften. 

Geert   


PS Oh ja misschien wel zo verstandig om ook je Klander-plaagje te vermelden en te checken op overlevenden voordat je naar een graanmolen afreist.

[Jacques]

Ahv de verdwenen grijze waas denk je van de bentoniet af te zijn, wordt dat ook door het gewicht van de doorslag (wat door de zeef is geraakt) bevestigt (1.5 g Bentoniet per kg mout begreep ik)? Bentoniet vangst lijkt flink verontreinigd door de kaf-bijvangst maar je hebt naast je visuele ook een meet-inschatting van je reinigingskwaliteit.

Hoeveel kg mout heb je te reinigen? Ik heb een zelfgemaakte hand-schudzeef van ca 50 bij 50 cm met metaalgaas waaswijdte ca 1.5 mm bij 1.5 mm (draad 0.1 mm??). Daarmee lijkt me een hogere zeefcapaciteit haalbaar dan de geleende labzeef. Deze mag je lenen als je geinteresseerd bent.

Dank je voor je aanbod. Maar de klus is al geklaard. Gelukkig had niet heel mijn moutvoorraad voorzien van bentoniet. Een groot gedeelte zit in hermetisch gesloten vaten. Daar heb ik koolzuur ingeblazen en daarna goed dichtgemaakt.

Ik heb dat gedaan, omdat me na een zoektocht bleek dat graanklanders zuurstof nodig hebben om te kunnen overleven. Uit entomologisch en landbouwkundig onderzoek (o.a. Bailey, 1965; Annis, 1987; Kobert et al., 2024) blijkt dat bij een zuurstofgehalte onder de 2 à 3% de kevers en larven stoppen met eten en voortplanten, en uiteindelijk 100% mortaliteit optreedt.
De eitjes en poppen zijn langer bestand tegen een laag zuurstofgehalte van de kevertjes en larven. Elke keer dat ik uit mijn voorraad put zal ik opnieuw koolzuur inblazen in de vaten. Je bent niet zomaar verlost van een dergelijke plaag...

Overigens viel me op dat kleine verpakkingen mout bij onze leveranciers steeds vaker in goed gesloten plastic verpakkingen zit. Al dan niet gevuld met stikstof. De klander heeft zo geen kans zich te ontwikkelen. Veel problemen met ongedierte worden zo voorkomen.
Goed sluitende voorraadvaten zijn op veel plekken te koop. Onder andere bij tuincentra.


Ik heb wat uit de mout kwam door het urenlange zeven gekomen is niet gewogen. Dat idee had ik wel voor ik begon, maar ik was verrast door de grote hoeveelheid kafdeeltjes die door de zeef kwam. Wegen om te kijken of de bentoniet uit de mout was, had daardoor geen zin. Maar aan de kleur te zien ben ik het merendeel kwijt. Een kleine hoeveelheid bentoniet in je bier is geen probleem. Het is geen giftige stof. Wel worden eiwitten eraan gebonden. Mede naar aanleiding van het artikel in Brauwelt ben ik bezig met een uitgebreid artikel over het gebruik van bentoniet als een veilig klaringsmiddel.

[hansHalberstadt]

Mensen van de roerstok herinneren zich misschien nog mijn diaserie over zelf mouten rond 1995.
Een manier om de worteltjes van de moutkorrels te scheiden op basis van verschil in valsnelheid door luchtweerstand.
Dit idee kun je waarschijnlijk ook toepassen om mout van bentoniet te scheiden. 
(jacques heeft het al voor elkaar, maar kan in de toekomst voor anderen misschien handig zijn)
alhoewel ik nog niet echt snap wat bentoniet toevoegen nu feitelijk oplost mbt die kevertjes.

[GeHan]

Dank je voor je aanbod. Maar de klus is al geklaard. Gelukkig had niet heel mijn moutvoorraad voorzien van bentoniet.

Je bent niet zomaar verlost van een dergelijke plaag...

Klopt, we hebben zo ooit proberen uit te hongeren op onze molen: zelfs na 'n paar jaar geen graan meer op de molen waren ze terug zodra er weer een portie graan te lang op de molen stond.

Een groot gedeelte zit in hermetisch gesloten vaten. Daar heb ik koolzuur ingeblazen en daarna goed dichtgemaakt. Ik heb dat gedaan, omdat me na een zoektocht bleek dat graanklanders zuurstof nodig hebben om te kunnen overleven. Uit entomologisch en landbouwkundig onderzoek (o.a. Bailey, 1965; Annis, 1987; Kobert et al., 2024) blijkt dat bij een zuurstofgehalte onder de 2 à 3% de kevers en larven stoppen met eten en voortplanten, en uiteindelijk 100% mortaliteit optreedt.
De eitjes en poppen zijn langer bestand tegen een laag zuurstofgehalte van de kevertjes en larven. Elke keer dat ik uit mijn voorraad put zal ik opnieuw koolzuur inblazen in de vaten.

Om deze 'dodelijke' concentratie te bereiken moet je de lucht in je opbergvaten een factor 10x verdund hebben. Zelfs bij een perfect verdrijvende spoeling is daar bijna 1x het kopvolume in je vat aan CO₂ nodig, en bij een natuurlijke menging/spoeling wordt dat pas bereikt bij een spoeling van ruim 2 x het kopvolume.
Beetje muggeziften (klanderziften) want mocht het je niet gelukt zijn om de zuurstof concentratie voldoende omlaag te brengen dan heb je blijkbaar nog wat marge want CO₂ blijkt bij conenctraties van boven de 35v% ook dodelijke giftig voor de klanders in alle levensfases (https://www.entomoljournal.com/vol2Issue4/pdf/59.1.pdf).

NB dit is 10x hoger dan de dodelijke concentratie voor mensen!!! Harde knakkers die klander

Ben benieuwd hoe hoog jouw klander kill-count wordt.

 

[Jacques]

Om deze 'dodelijke' concentratie te bereiken moet je de lucht in je opbergvaten een factor 10x verdund hebben. Zelfs bij een perfect verdrijvende spoeling is daar bijna 1x het kopvolume in je vat aan CO₂ nodig, en bij een natuurlijke menging/spoeling wordt dat pas bereikt bij een spoeling van ruim 2 x het kopvolume.
Beetje muggeziften (klanderziften) want mocht het je niet gelukt zijn om de zuurstof concentratie voldoende omlaag te brengen dan heb je blijkbaar nog wat marge want CO₂ blijkt bij conenctraties van boven de 35v% ook dodelijke giftig voor de klanders in alle levensfases (https://www.entomoljournal.com/vol2Issue4/pdf/59.1.pdf).

Dank je voor deze link. Het afsterven van de kevers gaat volgens het artikel sneller door de combinatie van meer CO₂ en minder zuurstof. Dat is precies wat ik probeer te bereiken. Wat meehelpt als er klanders actief zijn is dat deze zuurstog verbruiken en zorgen voor meer CO₂.

Omdat ik geen klanders meer gezien heb hoop ik dat plaag beperkt is gebleven tot die ene partij. Maar er zijn wel klanders ontsnapt uit de zak... Vandaar mijn preventieve maatregelen.

[GeHan]

Wat meehelpt als er klanders actief zijn is dat deze zuurstog verbruiken en zorgen voor meer CO₂.

Klopt, echter tegen de tijd dat de CO₂ bijdrage van de klanders substantieel begint te worden vraag ik me af of er dan nog mout over is om te redden, tenzij je een KIPA (Klander IPA) wil introduceren

[hansHalberstadt]

een KIPA (Klander IPA) wil introduceren

Vleessmaak?

[GeHan]

vlees smaak?

Inderdaad, de Weevil Massacre alleen geschikt voor niet vegan.  

[Woodworm]

Ik he[...] Ik heb dat gedaan, omdat me na een zoektocht bleek dat graanklanders zuurstof nodig hebben om te kunnen overleven. Uit entomologisch en landbouwkundig onderzoek (o.a. Bailey, 1965; Annis, 1987; Kobert et al., 2024) blijkt dat bij een zuurstofgehalte onder de 2 à 3% de kevers en larven stoppen met eten en voortplanten, en uiteindelijk 100% mortaliteit optreedt.
De eitjes en poppen zijn langer bestand tegen een laag zuurstofgehalte van de kevertjes en larven. Elke keer dat ik uit mijn voorraad put zal ik opnieuw koolzuur inblazen in de vaten. Je bent niet zomaar verlost van een dergelijke plaag...

@Jacques,
Ik vermoed dat zuurstofabsorbers de oplossing zijn. Je geeft m.i. terecht aan dat die diertjes een anaerobe atmosfeer niet overleven.

Alleen met CO2 vullen zal niet alle zuurstof verdrijven en daarnaast zijn de meeste plastic verpakkingen permeabel voor zuurstof, zelfs mylar is dat, zij het beperkt. Plastic emmers en tonnetjes hebben ook dat probleem, hoewel de grotere wanddikte wel remt.

Het mooiste is om flinke zuurstofabsorbers in de verpakking op te nemen, en het goede nieuws is, dat die spotgoedkoop zelf te maken zijn. Een groot voordeel is ook, dat een zuurstofabsorber de aanwezige zuurstof snel verwijdert en dat ook voortdurend blijft doen en ook vangt wat er nadien door de wand diffundeert.

Fijn (niet roestvrij) staalwol, kort gedrenkt in een verzadigde calciumchloride oplossing, is ... de oplossing. Stop dat na kort uitlekken in een jampot met een geperforeerd (liefst plastic) deksel, en die kan direct in de zak of ton. Met mijn FLIR camera zie ik het staalwol letterlijk direct roesten (exotherm) zodra met de CaCl3 slurrie is benat. Zodra alle zuurstof is "gevangen" ligt het roesten even stil tot er een argeloze zuurstofmolecuul door de wand diffundeert.😎

Kies die zuurstofabsorbers niet te klein.
1 liter lucht bevat 210 ml zuurstof.
Een ijzer-absorber kan ongeveer 180 ml zuurstof per gram zuiver ijzer binden.
Dus er is 210/180=1,17 gram staalwol nodig per liter lucht in een verpakking.
In een vat van 60 liter dat voor 2/3 gevuld is, moet dus tenminste 20*1,17=23,4 gram staalwol (en dopen in een CaCl3 oplossing).

Neem dan het beste wat meer zuurstofabsorbers als buffer en houd er rekening mee dat er bij elke keer openen weer lucht toetreedt.

Het enige waarbij met zuurstofabsorbers moet worden opgelet dat is bij uitgesproken natte producten. Er is dan in een zuurstofarme atmosfeer het risico dat er anaerobe bacteriëngroei plaats vindt. Bij een gewoon redelijk droog mout of graan, of meel, is dat risico er niet.

Succes!

[Jacques]

Dank je voor de tip. Hij lijkt mij nuttig. Is waarschijnlijk beter dan CO₂ inblazen. Binnenkort uitproberen. Ik ben namelijk nieuwsgierig of er niet een te grote onderdruk gaat ontstaan bij grote vaten.

[hansHalberstadt]

@Jacques,

Alleen met CO2 vullen zal niet alle zuurstof verdrijven

Dat hoeft ook niet. meer dan 10% is al dodelijk. 

[Woodworm]

Dat hoeft ook niet. meer dan 10% is al dodelijk. 

Ik waag dat te betwijfelen. AI heeft daarover de volgende mening.

"Een CO₂-percentage van 10% in de omgevingslucht is over het algemeen niet voldoende om voorraadinsecten zoals de graanklander (Sitophilus granarius) volledig te doden.
Hoewel een concentratie van 10% koolstofdioxide direct dodelijk of verdovend werkt voor grotere organismen zoals knaagdieren, zijn insecten — en met name hun eitjes en larven — extreem resistent tegen zuurstoftekort en hoge gasconcentraties.

Waarom 10% CO₂ tekortschiet bij de graanklander
1. Te laag percentage: Voor een effectieve verstikkingsbehandeling (Modified Atmosphere of laagzuurstofbehandeling) bij insecten in opgeslagen producten is doorgaans een CO₂-concentratie van minimaal 60% tot 80% (of zelfs hoger) vereist.
2. De cyclus in de korrel: De larve en de pop van de graanklander ontwikkelen zich binnenin de graankorrel. Het gas dringt hier minder makkelijk door, waardoor deze stadia nóg taaier zijn dan de volwassen kevers.
3. Blootstellingsduur: Zelfs bij zeer hoge concentraties CO₂ moeten de insecten vaak meerdere dagen tot wel een week in de afgesloten ruimte verblijven (afhankelijk van de temperatuur) om 100% sterfte in álle levensstadia te garanderen."


Ten aanzien van bestrijding door het onttrekken van de zuurstof m.b.t. zuurstofabsorbers geeft AI het volgende aan.

"Een volkomen afwezigheid van zuurstof (anoxia) is uiteindelijk 100% dodelijk voor alle stadia van de graanklander.
Zonder zuurstof kan geen enkel insect overleven. De cruciale factor hierbij is echter niet of het werkt, maar hoe lang het duurt. Insecten kunnen namelijk hun metabolisme nagenoeg stilzetten, waardoor een behandeling veel langer moet duren dan de meesten verwachten.

Waarom tijd de belangrijkste factor is. De graanklander en zijn eitjes/larven gaan niet direct dood bij 0% zuurstof. Ze gaan in een soort schijndood (hypoxische coma) waarin ze extreem efficiënt met hun resterende energie omgaan.
• Volwassen kevers: Zelfs bij een extreem laag zuurstofpercentage (onder de 1%) duurt het vaak 5 tot 7 dagen voordat alle volwassen klanders daadwerkelijk dood zijn.
• Eitjes, larven en poppen: Deze bevinden zich veilig binnenin de graankorrel. Omdat hun metabolisme in dit stadium al anders is en ze hermetisch beschermd zitten, kunnen zij een zuurstoftekort nóg langer overleven. Om er absoluut zeker van te zijn dat ook de eitjes en larven niet meer uitkomen wanneer er weer lucht bij komt, moet een zuurstofloze periode (bijvoorbeeld via zuurstofabsorbeerders in een luchtdichte container) vaak 3 tot 4 weken worden volgehouden."

Zuurstofabsorbers lijken mij dan wel de beste remedie, bij voorkeur vooraf gegaan door het verdringen van de aanwezige lucht met CO2. Dan drie vliegen in een klap.👍
 
Het ongedierte krijgt een flinke trap van het CO2, maar de genadeklap van het ontbrekende O2, en het graan kan niet meer oxideren/ranzig worden!😁

[hansHalberstadt]

Vraag AI eens naar de bronnen van deze conclusie.

[GeHan]

vraag AI eens naar de bronnen van deze conclusie

Hans, volgens (https://www.entomoljournal.com/vol2Issue4/pdf/59.1.pdf) heeft is de klander een harde en is er inderdaad wat meer nodig om deze op z'n rug te leggen, echter zo erg als Andre's AI    

[hansHalberstadt]

Hans, volgens (https://www.entomoljournal.com/vol2Issue4/pdf/59.1.pdf) heeft is de klander een harde en is er inderdaad wat meer nodig om deze op z'n rug te leggen, echter zo erg als Andre's AI    

Als je er 100% koolzuur in spuit zoals Jacques heeft gdaan en dan vanaf onder uit de zak dan zal er toch wel snel meer dan 80% koolzuur in de zak gezeten hebben.

[Woodworm]

Als je er 100% koolzuur in spuit zoals Jacques heeft gdaan en dan vanaf onder uit de zak dan zal er toch wel snel meer dan 80% koolzuur in de zak gezeten hebben.

Je hoort mij niet zeggen dat koolzuur geen effect heeft, maar...
Even AI aan het woord...

"Wanneer u naast het toevoegen van 80% CO₂ ook de zuurstof volledig wegneemt (0% O₂), creëert u een extreem dodelijke, zogenaamde anoxische of asfictische atmosfeer. Hierdoor sterven de graanklanders aanzienlijk sneller.

In de biologische voorraadbescherming combineert men vaak een hoog CO₂-gehalte met een extreem laag zuurstofgehalte (onder de 0,5% of 1%). De verhouding en het effect ten opzichte van de eerdere situatie liggen als volgt:
Het synergetisch effect (1+1=3)
Als er nog 20% restgassen zijn (zoals stikstof) maar 0% zuurstof, treden er twee dodelijke mechanismen tegelijkertijd in werking:
1. Verstikking en uitdroging door CO₂: De hoge concentratie CO₂ dwingt de graanklander zijn ademopeningen (spiracula) permanent open te zetten. Hierdoor verliest het insect razendsnel vocht en droogt het uit.
2. Acute energie-uitputting door anoxie: Omdat er absoluut geen zuurstof (0% O₂) meer aanwezig is, kan de klander niet meer overschakelen op een minimale aerobe verbranding. De cellen moeten overgaan op anaerobe stofwisseling, wat binnen zeer korte tijd leidt tot een ophoping van giftige afvalstoffen (zoals melkzuur) in het insectenlichaam.

Snelheid van de bestrijding (Tijdswinst)
Levensstadium: Alleen 80% CO₂ (met rest-zuurstof) of 80% CO₂ + 0% Ozuurstof (Anoxie)
Volwassen kevers: 3 tot 5 dagen of Binnen 24 tot 48 uur dood
Larven en poppen: 10 tot 14 dagen of Binnen 4 tot 7 dagen volledig afgestorven
(Uitgaande van een optimale kamertemperatuur van ca. 20°C - 25°C)

Waarom dit de gouden standaard is
Het grootste probleem bij de graanklander zijn altijd de larven en poppen die ín de graankorrel zitten. Die hebben een extreem trage stofwisseling en kunnen bij enkel een hoog CO₂-gehalte nog heel lang "de adem inhouden" of heel zuinig met de restzuurstof omgaan.
Zodra de zuurstof echter naar exact 0% zakt, stopt die interne overlevingsstrategie direct. De larve is binnen enkele dagen genoodzaakt te verstikken, waardoor de totale behandelduur van uw partij graan of zaden bijna halveert."

Ik lees wel dat juist de combinatie van wel CO2 en geen O2 het allerbeste is. Mooi is dat! Het gaat er niet om, maar: allebei een beetje gelijk!😁👍🍻

[Woodworm]

Hans, volgens (https://www.entomoljournal.com/vol2Issue4/pdf/59.1.pdf) heeft is de klander een harde en is er inderdaad wat meer nodig om deze op z'n rug te leggen, echter zo erg als Andre's AI    

Ik woon in het Westland tussen de kassen, ben met Grammoxone groot gebracht, ademde Methylbromide, en speelde met kwikbolletjes en daarna met gammastraling😁 Tja, het moet wel goed werruke natuurlijk...😉

[Woodworm]

Vraag AI eens naar de bronnen van deze conclusie.

Ik ... durf dat wel Hans😁

Enfin, je vroeg erom...

"De verstrekte informatie en de exacte behandeltijden zijn gebaseerd op decennia aan wetenschappelijk onderzoek binnen de voorraadbescherming (Stored Product Entomology), de insectenfysiologie en de agrarische praktijk van Controlled/Modified Atmosphere (CA/MA) treatments.
Het overgrote deel van deze data is afkomstig uit de volgende primaire wetenschappelijke hoeken en specifieke studies:

1. Specifiek onderzoek naar de Graanklander (Sitophilus granarius)
De overlevingstijden bij extreem hoge CO₂ en pure stikstof zijn uitgebreid getest en gevalideerd. Belangrijke onderzoeken zijn:
• High-CO₂ Fumigation Studies: Recent onderzoek, zoals gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Insects (o.a. Asghar et al., 2026), toont specifiek aan dat volwassen kevers binnen enkele dagen (3 dagen) sterven onder hoge CO₂-concentraties, maar dat de larven en poppen ín de graankorrel aanzienlijk toleranter zijn en pas na langere blootstelling (12+ dagen) volledig worden onderdrukt.
• Stikstof- en Hypoxiestudies: Grote praktijk- en laboratoriumtesten (zoals gepubliceerd in Agronomy, 2022) valideerden dat een atmosfeer van 99% tot 100% stikstof alle levensstadia van de graanklander doodt, waarbij in silo's een termijn van 11 tot 21 dagen nodig is voor 100% sterfte vanwege de trage verstikking van de endofytische (in de korrel levende) stadia.
• Klassiek historisch onderzoek: Fundamenteel werk over de gasbehandeling van de Sitophilus-soorten door onderzoekers zoals Howe & Hole en vroege publicaties in het Journal of Stored Products Research leggen de basis voor de minimale normen (zoals de 3 tot 4 weken bij passieve anoxie).

2. Handboeken en Officiële Instanties
De richtlijnen voor biologische ongediertebestrijding in graanopslag worden wereldwijd gestandaardiseerd door agrarische autoriteiten:
• CABI Compendium: De wereldwijde database CABI (Centre for Agriculture and Bioscience International) documenteert uitgebreid de biologie, de levenscyclus en de fysiologische overlevingsmechanismen van de graanklander in gematigde klimaten.
• EPPO (European and Mediterranean Plant Protection Organization): Zij stellen officiële standaarden op voor "Modified Atmosphere" behandelingen (behandelduur vs. temperatuur) om insecten resistentievrij te bestrijden.

3. Insectenfysiologie: Het mechanisme achter de "Schijndood"
Het fenomeen waarbij insecten hun ademhalingssysteem (spiracula) sluiten en overgaan op anaerobe stofwisseling (metabole depressie) om zuurstoftekort te overleving, is een kernonderwerp in de insecten-toxicologie. Wetenschappers zoals Chas. H. Jay en S. Navarro hebben baanbrekend werk verricht naar de synergie tussen CO₂ en anoxie: zij toonden aan dat CO₂ het zenuwstelsel van de kever lamlegt waardoor de ademhalingskleppen opensperren, wat verklaart waarom mét CO₂ de behandeling sneller verloopt dan met pure stikstof alleen."


Over het algemeen komt AI toch best met steekhoudends op te proppen lijkt mij. Aan referenties en bronnen ontbreekt het in ieder geval niet.

Zuurstof wegvangen is m.i. sowieso een win-win want nog afgezien van de arme graanklandertjes, is ook oxidatie dan volledig van de baan. Geen muf spul meer...

[hansHalberstadt]

Over het algemeen komt AI toch best met steekhoudends op te proppen lijkt mij. Aan referenties en bronnen ontbreekt het in ieder geval niet.

Bronnen zijn normaal gesproken na te lezen. dit zijn vooral verwijzingen met woorden, maar kan ik nog steeds niet nelezen hoe AI tot de conclusies komt.

[Woodworm]

Bronnen zijn normaal gesproken na te lezen. Dit zijn vooral verwijzingen met woorden, maar kan ik nog steeds niet nelezen hoe AI tot de conclusies komt.

Kennelijk is het niet zozeer dat AI tot conclusies komt, maar naar waarnemingen en conclusies van anderen verwijst en aangeeft waar die te vinden zijn.

https://www.mdpi.com/2075-4450/17/9/903

https://www.researchgate.net/publication/413738195_Effects_of_High-CO2_Fumigation_on_Sitophilus_granarius_L_Life_Stages_in_Wheat_Under_Different_Temperatures_and_Exposure_Durations

Happy reading!😉

[hansHalberstadt]

https://www.mdpi.com/2075-4450/17/9/903

Essentieel stukje:

In the case of adults maintained on wheat at 25 °C and exposed to 100% CO2, the total mortality has been achieved after only three days of exposure during which development stops and insects die due to the stresses from hypercarbia, hypoxia, or both, caused by the altered atmospheric concentration of CO2 and O2 within the storage environment [28]. A temperature of 25 °C is considered optimal for the development and metabolic activity of S. granarius; thus, it is possible that the combination of a fully saturating CO2 atmosphere and active metabolic demand at this temperature contributed to the rapid lethality observed. A similar trend was reported by Conyers and Bell [18], where 10 to 20% CO2, when combined with 20 or 25 °C temperature, caused 95% mortality in S. granarius after 28 days of exposure. Another study by Vassilakos et al. [29] found that the application of 70% CO2 at 28 ± 2 °C led to 100% mortality after four and six days of the exposure. At 37 °C with 100% of CO2 the total mortality was achieved by the third day of exposure, similar to the CO2 treatment at 25 °C. This indicates that 100% CO2 at 25 °C already exerts maximum lethality on adults within a short exposure window, meaning that the addition of thermal stress of 37 °C does not further enhance treatment efficacy for this specific stage.

[Woodworm]

Essentieel stukje:

in the case of adults maintained on wheat at 25 °C and exposed to 100% CO2, the total mortality has been achieved after only three days of exposure during which development stops and insects die due to the stresses from hypercarbia, hypoxia, or both, caused by the altered atmospheric concentration of CO2 and O2 within the storage environment [28]. A temperature of 25 °C is considered optimal for the development and metabolic activity of S. granarius; thus, it is possible that the combination of a fully saturating CO2 atmosphere and active metabolic demand at this temperature contributed to the rapid lethality observed. A similar trend was reported by Conyers and Bell [18], where 10 to 20% CO2, when combined with 20 or 25 °C temperature, caused 95% mortality in S. granarius after 28 days of exposure. Another study by Vassilakos et al. [29] found that the application of 70% CO2 at 28 ± 2 °C led to 100% mortality after four and six days of the exposure. At 37 °C with 100% of CO2 the total mortality was achieved by the third day of exposure, similar to the CO2 treatment at 25 °C. This indicates that 100% CO2 at 25 °C already exerts maximum lethality on adults within a short exposure window, meaning that the addition of thermal stress of 37 °C does not further enhance treatment efficacy for this specific stage.

Wat bedoel je, welke essentie?

[hansHalberstadt]

Wat bedoel je, welke essentie?

De tijdsduur voordat die beetjes dood zijn als functie van de koolzuurconcentratie en temperatuur.

[Woodworm]

de tijdsduur voordat die beetjes dood zijn als functie van de koolzuurconcentratie en temperatuur.

Het doelt m.i inderdaad op de beestjes, maar  ei, larve en pop tellen daarnaast natuurlijk ook.