Hoe plaats je een foto op dit forum, klik hier voor nadere uitleg.

Steun het forum. Koop via deze links: Nederlandstalige bierboeken, Engelstalige bierboeken, een bierig artikel of een ander artikel van bol.com

Auteur Topic: Suiker en zout  (gelezen 12645 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Wessiebier

  • Boven 10 berichten
  • *
  • Berichten: 14
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Suiker en zout
« Gepost op: 25-08-2015 21:32 u »
Beste Hobbybrouwers,

Ik ben nieuw op dit forum en ben beginnend bier brouwer en brouw samen met mijn vader. We hebben een simpele installatie met een brouwketel van 50 liter, een grote brander, een gisting vat van 24 liter, koperen hevel filter, een koperen koel spiraal en een koelkast met thermostaat en verwarming om een constante temperatuur te houden tijdens het gistingsproces. Zaterdag zijn we begonnen met het maken van de eerste batch, een recept hebben we van de site van t'wort wat geplukt. Een imitatie La Chouffe recept is het geworden:
Recept gegevens

batch grootte:   10 l.
kooktijd:   75 min.
alcohol percentage:   7.7 %
begin SG:   1074
eind SG:   1016
EBC (kleur):   0.0
EBU (bitterheid):   0.0
Ingrediënten
ingrediënt   hoeveelheid   kooktijd   waarde   merk / leverancier
Pilsmout (3 EBC)   2.7 kg.       3 EBC   
Ambermout (50 EBC)   300 g.       50 EBC   
Klaverhoning   50 g.           
Koriander   5 g.   050 min.       
Koriander   4 g.   1 min.       
Goldings   7 g.   75 min.   4.5 α   
Goldings   7 g.   50 min.   4.5 α   
Goldings   7 g.   25 min.   4.5 α   
Goldings   2 g.   5 min.   4.5 α   
Saaz hop   7 g.   75 min.   4 α   
Saaz hop   7 g.   50 min.   4 α   
Saaz hop   7 g.   25 min.   4 α   
Saaz hop   7 g.   5 min.   4 α   
Chouffe giststarter               
maischschema
55 °C   65 °C   70 °C   75 °C   °C
30 min.   50 min.   45 min.   10 min.   min.

in plaats van de klaverhoning willen we kandijsuiker gebruiken en uit een ander imitatie la Chouffe recept kwam ik op 130 gram voor 10 liter, nu brouwen wij voor 20 liter dus zou dit neer komen op 260 gram kandijsuiker. Dit is ruim meer dan de maximale 8 gram suiker per liter bier die ik op veel sites en in boeken tegenkom. Mijn vraag is dan ook is dit teveel suiker en moet ik 8 gram per liter (160 gram) aanhouden? Ik ben zoals gezegd een beginnend brouwer en ik ben ervan uitgegaan dat de suiker aangegeven in bovenstaande recept toegevoegd moet worden voor het bottelen en niet tijdens het maischen wat ik ook soms lees heb ik dit goed geïnterpreteerd?
Nog een laatste vraagje en dan hou ik ermee op, is het raadzaam om een snufje zout aan het bovenstaande recept  toe te voegen? In een boek las ik dat dit een vollere rondere smaak geeft maar wellicht geldt dit alleen voor bepaalde bieren? 

Ik zou het zeer op prijs stellen als jullie me hiermee kunnen helpen zodat ik straks tijdens de natte herfst dagen kan genieten van een heerlijk zelf gebrouwen biertje.

MVG Sjors


Heb je iets nodig dat je bij Bol.com wil kopen? Zoek het op met de bovenstaande advertentie en bestel. Pas het zoekwoord aan. Je kunt zoeken in de volledige catalogus van Bol. Door de spullen van Bol te kopen via onderstaande advertentie steun je het forum en het kost je niets extra. Voor de bierliefhebber hebben ze overigens meer spullen dan je zou verwachten. Zoek maar eens.

Offline brouwmus

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 794
  • Land: nl
  • 't hoeft niet op al is het lekker
Re: Suiker en zout
« Reactie #1 Gepost op: 25-08-2015 21:56 u »
Hallo Sjors,

Ik ben zelf ook nog maar een beginner en kan je dus zeker geen "tips van de expert" geven...

Echter, zelf heb ik bij de start veel gehad aan het boekje 'Bierbrouwen voor beginners' waarin het proces heel erg duidelijk wordt uitgelegd, vind ik. Want het lijkt me dat je het proces nog niet helemaal helder hebt... 8 g/l is inderdaad wat vaak wordt aangeraden als max. bottelsuiker per liter :)

Het genoemde boekje is verkrijgbaar via de vereniging De Roerstok (soms even geduld hebben is mijn ervaring en eventueel na een paar weken een mailtje sturen om te vragen of de bestelling doorgekomen is).

Uiteraard kun je ook online veel informatie vinden, o.a. in de cursus van dit forum, http://www.hobbybrouwen.nl/brouwko2.html.

In ieder geval: succes en proost!

Groet,
John

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #2 Gepost op: 25-08-2015 23:04 u »
Een snufje keukenzout om een vollere smaak te krijgen kan.
Beter is het om calciumchloride te gebruiken in plaats van keukenzout. Als je dit zout toevoegt aan het brouwwater zorgt het voor een verlaging van de pH van het beslag. Daarnaast zorgen calciumionen er voor dat de gist beter uitvlokt waardoor je een helderder bier krijgt.

8 g bottelsuiker per liter vind ik persoonlijk aan de wat hoge kant. 7 g vind ik net wat fijner.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #3 Gepost op: 25-08-2015 23:07 u »
[EDIT: gekruist met Jacques]
Je verwart inderdaad suiker toegevoegd tijdens het brouw of vergistingsproces met bottelsuiker toegevoegd bij het bottelen om CO2 in de fles te produceren. Dus best eerst nog wat rondlezen.

Zout wordt inderdaad soms toegevoegd tijdens het maischen om de hoeveelheid natrium en de hoeveelheid chloride in het bier te verhogen. Dat heeft enkel zin wanneer je een analyse van je brouwwater hebt, de pH regelt, en naar alle brouwzouten kijkt (dus ook calcium, magnesium en sulfaat). Daarvoor bestaat gespecialiseerde software. Een snuifje zout toevoegen zou ik dus niet zomaar doen, alhoewel ons moe zegt dat het geen kwaad kan. In de soep althans.

Offline William

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 9.937
  • Land: nl
  • kloek, kloek, kloek en gezondheid!
    • Kloekus
Re: Suiker en zout
« Reactie #4 Gepost op: 25-08-2015 23:09 u »
Echter, zelf heb ik bij de start veel gehad aan het boekje 'Bierbrouwen voor beginners' waarin het proces heel erg duidelijk wordt uitgelegd, vind ik. Want het lijkt me dat je het proces nog niet helemaal helder hebt... 8 g/l is inderdaad wat vaak wordt aangeraden als max. bottelsuiker per liter :)

aanvullend: hier zeker geen 13 gram suiker per liter van maken omdat je dan met exploderende flessen te maken kan krijgen.

Het recept lijkt me verder ok en het wordt vast een lekker bier.
Je kunt de 9 gram koriander in één gift toevoegen op 5 minuten voor einde koken.
De 55°C stap zou je korter kunnen maken(5 tot 10 min) of zelfs overslaan.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #5 Gepost op: 26-08-2015 00:19 u »
Een snufje keukenzout om een vollere smaak te krijgen kan.

en beginnent brouwer.......leer nu maar eerst fatsoenlijk bier brouwen zonder fratsen voordat je dingen gaat doen waar je op dit moment geen verstand van het en totaal nog niet weet of een dergelijke toevoeging zin heeft omdat je het resultaat zonder ook niet kent....

dus GEEN ZOUT TOEVOEGEN !!!  :brouwen:

Offline Amateurke

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 211
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Suiker en zout
« Reactie #6 Gepost op: 26-08-2015 07:55 u »
en beginnent brouwer.......leer nu maar eerst fatsoenlijk bier brouwen zonder fratsen voordat je dingen gaat doen waar je op dit moment geen verstand van het en totaal nog niet weet of een dergelijke toevoeging zin heeft omdat je het resultaat zonder ook niet kent....

dus GEEN ZOUT TOEVOEGEN !!!  :brouwen:
Klare taal !  :duimop:

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #7 Gepost op: 26-08-2015 08:17 u »
Klare taal !  :duimop:

Dat zou ik nu ook weer niet zeggen  ::)

De boodschap is duidelijk, dat wel.  :proost:

Offline goom

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.258
  • Land: nl
  • lekker bier = niet vies
Re: Suiker en zout
« Reactie #8 Gepost op: 26-08-2015 10:30 u »
Ik sluit mij bij Oscar aan.
Daarnaast is de hopgift niet praktisch.
Bij La Chouffe doen ze dat zeker niet.
De temperaturen kloppen ook niet. Kijk maar eens goed in het forum dan krijg je betere waarden.
En of je de juiste hop gebruikt... zoek weer in het forum

Advies.
Begin met iets simpels.

Offline Wessiebier

  • Boven 10 berichten
  • *
  • Berichten: 14
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Suiker en zout
« Reactie #9 Gepost op: 26-08-2015 13:28 u »
Oeff heb nog veel te lezen zo te zien. Dacht dat ik aardig ingelezen was maar valt vies tegen dus... Ik ben ervan uitgegaan dat het recept gewoon goed is en hoop dat het gewoon een prima te drinken biertje zal zijn. Het is zoals gezegd mijn eerste batch dus hoef me niet direct met de pro's te meten ik zie het als een leerproces dus ga nu eerst het forum is even doorspitten.

In ieder geval bedankt voor de snelle reacties

Offline William

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 9.937
  • Land: nl
  • kloek, kloek, kloek en gezondheid!
    • Kloekus
Re: Suiker en zout
« Reactie #10 Gepost op: 26-08-2015 13:44 u »
Recept is ook prima. Als je het zo brouwt komt er een prima bier uit. Maar dan wel het bottelsuiker reduceren :)
Succes!

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #11 Gepost op: 26-08-2015 21:56 u »
Zout wordt inderdaad soms toegevoegd tijdens het maischen om de hoeveelheid natrium en de hoeveelheid chloride in het bier te verhogen. Dat heeft enkel zin wanneer je een analyse van je brouwwater hebt, de pH regelt, en naar alle brouwzouten kijkt (dus ook calcium, magnesium en sulfaat). Daarvoor bestaat gespecialiseerde software. Een snuifje zout toevoegen zou ik dus niet zomaar doen, alhoewel ons moe zegt dat het geen kwaad kan. In de soep althans.

Bij het brouwen kan het ook geen kwaad om het zonder een analyse en berekening met brouwsoftware brouwzouten toe te voegen. Er wordt wat dit onderwerp betreft naar mijn idee veel te moeilijk gedaan.

Met brouwzouten kun je de smaak van je bier beïnvloeden. Calciumchloride geeft een zachtere en vollere smaak en calciumsulfaat geeft een hardere en bittere smaak. Gewoon toevoegen is mijn devies en niet kijken of je nu precies het brouwwater van Dublin, Dortmund of München imiteert. Laat je vooral leiden door je smaak.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #12 Gepost op: 26-08-2015 22:26 u »
Het Pareto principe is van toepassing op bier brouwen: je kan 80% van het resultaat (met name "een lekker biertje") verkrijgen door 20% inspanning. De laatste 20% van het resultaat, dat wat  van een bier een topbier maakt, vereist 80% van de inspanning. Het aanpassen van brouwwater zit mee in die 80% inspanning. Het vraagt relatief veel "werk", en het levert relatief weinig op.  Maar het loont toch de moeite als je ambitie is een topbier te maken.

Tenminste, dat hoop ik toch. Want ik steek er veel tijd in, in dat verdomde water  :P

En de supermarkten en bierwinkels puilen al uit van de "lekkere biertjes". Waarom daar nog eentje aan toevoegen?

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #13 Gepost op: 26-08-2015 22:37 u »
Het Pareto principe is van toepassing op bier brouwen: je kan 80% van het resultaat (met name "een lekker biertje") verkrijgen door 20% inspanning. De laatste 20% van het resultaat, dat wat  van een bier een topbier maakt, vereist 80% van de inspanning. Het aanpassen van brouwwater zit mee in die 80% inspanning. Het vraagt relatief veel "werk", en het levert relatief weinig op.  Maar het loont toch de moeite als je ambitie is een topbier te maken.

Een beetje zout afwegen is een kleine moeite.

Voor het smaakeffect raad ik je aan om een oplossing te maken van brouwzouten en daarvan een beetje toe te voegen aan een neutraal bier. Je zult versteld staan van het effect. In ieder geval was ik dat toen ik dit bij een degustatietraining deed, die destijds werd gegeven door het KaHo in Gent in samenwerking met de universiteit van Leuven.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #14 Gepost op: 26-08-2015 22:51 u »
Een beetje zout afwegen is een kleine moeite.

Een lepeltje zout in de soep flikkeren beschouw ik nog altijd als een onderdeel van de 20% inspanning om een lekker soepje te maken, als je mij deze vergelijking toestaat.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #15 Gepost op: 26-08-2015 22:52 u »
Voor het smaakeffect raad ik je aan om een oplossing te maken van brouwzouten en daarvan een beetje toe te voegen aan een neutraal bier.

Dat is voor mij dan wel een onderdeel van de 80% inspanning.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #16 Gepost op: 26-08-2015 23:01 u »
Een beetje zout afwegen is een kleine moeite.

Voor het smaakeffect raad ik je aan

Bla bla bla....deed jij 25 jaar geleden ook zout in je bier ? Weet jij het waterprofiel waar hij mee brouwt ? Kom Op jacques een beginneling adviseren om zout bij zijn bier te doen........ik hoop echt dat je beter weet.....

zelf ik al gevorderde doe geen zout bij mijn bier omdat het klink klare onzin is....en mijn inziens geen extra resultaat opleverd...oftwel...mijn bieren zijn prima zonder dat snufje..... (zelfde catogorie als het handje tarwe van jaren terug)


Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #17 Gepost op: 26-08-2015 23:06 u »
Dat is voor mij dan wel een onderdeel van de 80% inspanning.

Dit is inderdaad redelijk veel werk. Echter door een dergelijke test uit te voeren zul je ontdekken dat een kleine moeite (een beetje brouwzout toevoegen) een groot effect heeft. Je kunt dan ook ontdekken dat je niet te veel brouwzout hoort toe te voegen omdat dan de zoute smaak gaat overheersen. Vergelijkbaar bij het toevoegen van zout aan je soep. Overigens wordt die toevoeging niet berekent maar gebeurt deze naar smaak en op basis van ervaring. Bierbrouwen is niet veel anders dan koken. Het is geen louter technisch gebeuren, daarom mijn devies om de zouttoevoeging niet te laten bepalen door brouwsoftware.

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #18 Gepost op: 26-08-2015 23:07 u »
Bla bla bla....deed jij 25 jaar geleden ook zout in je bier ? Weet jij het waterprofiel waar hij mee brouwt ? Kom Op jacques een beginneling adviseren om zout bij zijn bier te doen........ik hoop echt dat je beter weet.....

zelf ik al gevorderde doe geen zout bij mijn bier omdat het klink klare onzin is....en mijn inziens geen extra resultaat opleverd...oftwel...mijn bieren zijn prima zonder dat snufje..... (zelfde catogorie als het handje tarwe van jaren terug)

Op basis van mijn ervaringen weet ik beter. Brouwzouten maken echt uit qua smaak. Vandaar mijn advies.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #19 Gepost op: 26-08-2015 23:24 u »
Brouwzouten maken echt uit qua smaak. Vandaar mijn advies.

Ongetwijfeld. Maar een beginner heeft er echt niets aan, want die weet niet wat ie doet. Jij wel. Vandaar dat ik het een super slecht advies vind... :huilen:

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #20 Gepost op: 26-08-2015 23:28 u »
Het is geen louter technisch gebeuren, daarom mijn devies om de zouttoevoeging niet te laten bepalen door brouwsoftware.
Te laat, ik heb het net gedaan.  :huilen:

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #21 Gepost op: 26-08-2015 23:33 u »
Ongetwijfeld. Maar een beginner heeft er echt niets aan, want die weet niet wat ie doet. Jij wel. Vandaar dat ik het een super slecht advies vind... :huilen:

Jij adviseert iemand die voor de eerst keer soep gaat maken om geen zout te gebruiken?

Kom op Oscar, omdat jij nooit geen brouwzouten gebruikt moet je het gebruik niet veroordelen.

Mijn boodschap is dat er veel te moeilijk gedaan wordt over brouwzouten door de hoeveelheid te laten bepalen door brouwsoftware. Zie brouwzouten als zout en peper in een soep. Een klein beetje meer of minder maakt uit in de smaak. Door een paar ervaringen weet je of je te veel of te weinig gebruikt hebt. Brouwen kan zo simpel zijn.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #22 Gepost op: 26-08-2015 23:58 u »
Jij adviseert ......

Jij zal en moet het laatste wordt hebben..Ik zeg knikker lekker een hele pot zout in je bier....en flink wat peper....en voor de liefhebbers wat oregano.....spicy bier ? Spaanse pepers, hete paprika poeder (PaprIPA) en/of Kerrie poeder.....kom maar op met die kruiden potjes...gebruik ze vaak en veelvuldig...lekker in je bier !!   :nut: :nut: :nut: :nut: :nut:

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #23 Gepost op: 27-08-2015 00:40 u »
Om de zaken toch een beetje in perspectief te zetten: ik heb bij mijn bier dat ik vorige zaterdag heb gebrouwen 20 ppm NaCl toegevoegd (komende van 3 ppm in het water). Dat is ver onder de drempel waarbij men zout in water begint te proeven. De toevoeging is dus extreem subtiel. We zullen zien of dat in de praktijk iets zal opleveren.

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #24 Gepost op: 27-08-2015 07:22 u »
Jij zal en moet het laatste wordt hebben..Ik zeg knikker lekker een hele pot zout in je bier....en flink wat peper....en voor de liefhebbers wat oregano.....spicy bier ? Spaanse pepers, hete paprika poeder (PaprIPA) en/of Kerrie poeder.....kom maar op met die kruiden potjes...gebruik ze vaak en veelvuldig...lekker in je bier !!   :nut: :nut: :nut: :nut: :nut:

Je haalt mijn reactie uit zijn verband en slaat door. Ik vergelijk het toevoegen van brouwzouten aan het brouwwater met het toevoegen van zout en peper aan soep. Daar gooi je ook geen hele potten bij maar beperkte hoeveelheden. Iedereen weet dat als je veel zout of peper bij een soep doet dat je je doel voorbij schiet. In plaats van een beetje flauw wordt de soep zeer onaangenaam zout of peperig. Zo is het ook met brouwzouten. Een beperkte hoeveelheid zorgt er voor dat je bier net wat meer smaak heeft. Te veel schaadt.

Bijkomend voordeel als je calciumzouten gebruikt is dat je ook een betere uitvlokking hebt van je gist. Je bier wordt net wat helderder. Ik weet dat veel hobbybrouwers het niet erg vinden dat hun bier licht troebel is, maar zijn ook veel andere hobbybrouwers die het fijn vinden dat hun bier helder is. Zij hebben baat bij het gebruik van brouwzouten.

Offline Ansius

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 658
  • Land: nl
  • Het komt er niet uit!
Re: Suiker en zout
« Reactie #25 Gepost op: 27-08-2015 09:04 u »
In mijn ogen heeft Oscar zeker een punt.
De vergelijking met soep gaat een beetje mank.
Soep zonder zout is heel iets anders dan brouwen zonder brouwzout.
Zonder brouwzouten brouwen levert, mits goed gebrouwen, ook prima bieren op.

Van het nut over het gebruik van brouwzouten is al veel geschreven.

Wat ik er nog aan toe wil voegen is dat de kok die de soep maakt geen kookprogramma op zijn computertje heeft om te bepalen hoeveel er bij moet.
Hij ruikt, proeft en bepaalt.

Dat is ook bierbrouwen.



homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #26 Gepost op: 27-08-2015 11:57 u »
Iedereen moet voor zichzelf uitmaken wat hij of zij wil bereiken. Is dat het brouwen van een "prima" biertje? Mij goed. Maar voor mij is dat niet voldoende. Indien ik een "prima" biertje wil zal ik wel naar een nachtwinkel gaan. Ik wil meer dan dat. En ik ben bereid daarvoor te studeren en te experimenteren. Ook met brouwzouten. Als ik daarvoor bij volle maan om de drie seconden een korreltje zeezout rechtsdraaiend in mijn maischketel moet flikkeren, dan zal ik dat doen. En meer dan dat. Tot de inspanning natuurlijk onredelijk groot wordt t.o.v. het behaalde resultaat ;)

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #27 Gepost op: 27-08-2015 23:15 u »
Wat ik er nog aan toe wil voegen is dat de kok die de soep maakt geen kookprogramma op zijn computertje heeft om te bepalen hoeveel er bij moet.
Hij ruikt, proeft en bepaalt.

Dat is ook bierbrouwen.

Dat is ook de wijze waarop ik met brouwzouten om ga. Dat doe ik ook niet met behulp van brouwsoftware maar op basis van ervaring en het soort bier (voller of bitterder) dat ik wil brouwen. Er zijn veel meer overeenkomsten tussen het bereiden van een soep en het brouwen van een bier dan menigeen zich realiseert.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #28 Gepost op: 27-08-2015 23:22 u »
Dat is ook de wijze waarop ik met brouwzouten om ga.

 ;D ;D ;D Tijdens het brouwen kun je niet proeven en net ff een snufje zout meer of minder toevoegen.....hiervoor heb je dus toch flinke ervaring nodig....zomaar wat toevoegen vind ik (en zeker voor een beginner) geen optie !!....en inderdaad gaat je vergelijking met soep flink mank !! een dergelijk advies geef je gewoon niet an een beginner....net zo min als dat je iemand meteen aan de pH correctie en meting zet bij zijn eerste brouwsel......

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #29 Gepost op: 27-08-2015 23:35 u »
;D ;D ;D Tijdens het brouwen kun je niet proeven en net ff een snufje zout meer of minder toevoegen.....hiervoor heb je dus toch flinke ervaring nodig....zomaar wat toevoegen vind ik (en zeker voor een beginner) geen optie !!....en inderdaad gaat je vergelijking met soep flink mank !! een dergelijk advies geef je gewoon niet an een beginner....net zo min als dat je iemand meteen aan de pH correctie en meting zet bij zijn eerste brouwsel...

Door mij wordt aangegeven dat brouwzouttoevoeging heel zinvol is om de smaak van je bier te beïnvloeden. Ik schrijf niet dat iedere beginnende hobbybrouwer meteen aan de gang moet met brouwzouten.

Overigens verbaas ik mij een beertje over jouw manier van reageren. Het feit dat jij ze niet gebruikt betekent niet dat het onzinnig is om ze wel te gebruiken. Gewoon uitproberen en gebruiken op gevoel zeg ik, en je niet druk maken over allerlei berekeningen en uitkomsten van brouwsoftware. Op een zelfde wijze waarop jij steeds roept om je niet te storen aan biertypen. Het feit dat je een goed bier kunt brouwen zonder brouwzouten wil niet zeggen dat de smaak van je bier niet kunt verbeteren door een gepaste hoeveelheid brouwzouten te gebruiken. Brouwzouten zijn niet eng... Of alleen voor de zeer gevorderde brouwers.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #30 Gepost op: 27-08-2015 23:38 u »
Inderdaad, ik ga met beiden akkoord! En stop in 's hemelsnaam met over die soep te zagen!

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #31 Gepost op: 27-08-2015 23:39 u »
Het feit dat je een goed bier kunt brouwen zonder brouwzouten wil niet zeggen dat de smaak van je bier niet kunt verbeteren door een gepaste hoeveelheid brouwzouten te gebruiken.

Dat zeg ik ook niet...het gaat er mij om dat je dit ook meteen adviseert an een beginnende brouwer... brouwzouten kan een verbetering zijn, maar is nog steeds geneuzel in de marge... ;)

Offline Roodwang

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 161
  • Land: nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #32 Gepost op: 27-08-2015 23:49 u »
Als beginnende brouwer (zoals ik mezelf na een paar jaar ook nog zie), zijn er zoveel variabele die je kan sturen. Andere gisten, vergistingstemperatuur, mouten, ander maischschema. Te veel eigenlijk.. Om zomaar een snufje zout toe te voegen... Ik zou niet weten welk effect dat dan zou hebben.
Zal met een beetje voorzichtig strooien geen slecht resultaat opleveren maar de vraag is meer.. Is het er beter van geworden?

gr
Roodwang

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #33 Gepost op: 28-08-2015 00:01 u »
Dat zeg ik ook niet...het gaat er mij om dat je dit ook meteen adviseert an een beginnende brouwer... brouwzouten kan een verbetering zijn, maar is nog steeds geneuzel in de marge... ;)

Zoals ik al aangaf heb ik al lang geleden ontdekt tijdens een degustatietraining 'ontdekt' dat het een grotere impact heeft op je bier dan menig hobbybrouwer denkt.
Experimenteer er eens mee bij een aantal brouwsels en kom dan tot een oordeel.

Offline Roodwang

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 161
  • Land: nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #34 Gepost op: 28-08-2015 00:06 u »
Ja maar een experimentele zout toevoeging heeft toch pas zin als je het verschil proeft. maw. eerst niet te gek doen.. leer het reproduceren. daarna verfijnen.
ps. Waarom doet deze teksteditor geen hoofdletter na een punt :-)

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 24.282
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Suiker en zout
« Reactie #35 Gepost op: 28-08-2015 00:14 u »
ja maar een experimentele zout toevoeging

En er wordt ook niets gezegd over welk zout er moet worden gebruikt.... :weetniet: :nut:  wederom wordt er gewoon niet volledig en niet de juiste info gegeven om dit op de juiste manier toe te passen... Kaliumzout? Jodiumzout? Zeezout?  :weetniet: Dit is weer dezelfde "vaagheid" als "teveel gist" en/of "te weinig" gist waarbij er niet wordt aangegeven wat de grenzen zijn...


Als we info willen delen en/of mensen willen adviseren... doe dit dan zo volledig mogelijk... :brouwen: ^-^

Offline Brouwers

  • Peels Bierbrouwersgilde
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.833
  • Land: nl
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Suiker en zout
« Reactie #36 Gepost op: 28-08-2015 08:18 u »
Toen ik begon met bierbrouwen liep ik tegen het probleem aan dat er nergens fatsoenlijk advies werd gegeven over het aanzuren van het beslag. De topics die ik vond spraken steeds over het toevoegen van "een beetje" melkzuur. Waardeloos advies dus.
Na een beetje gespeeld te hebben met BrouwHulp vond ik de functie waterbehandeling. Deze geeft met de druk op de knop advies over wat je aan brouwzouten en melkzuur moet toevoegen om je pH en waterprofiel goed te krijgen voor een bepaald recept. Nu is het "goed" krijgen van het waterprofiel nu net het heikele punt van de hele discussie hier. Kan natuurlijk ook zo zijn dat het een slechter waterprofiel geeft, mijn bedoeling is daarmee niet een discussie aan te zwengelen.
Na een tiental bieren te hebben gebrouwen ben ik er achter dat de functie voor mij goed werkt. Het pH valt binnen de nauwkeurigheid van de pH papiertjes en over de smaak heb ik tot nu toe nog geen klachten gehad.

Ik ben van mening dat een beginner prima brouwzouten kan gebruiken, mits het voor de juiste redenen is. Dus doe het niet on de smaak te verbeteren en voeg ook niet zonaar wat toe. Zoek uit welk waterprofiel je hebt en gebruik bv BrouwHulp om in ieder geval je te adviseren. Het heeft het voor mij als beginner het een stuk makkelijker gemaakt. Nu ik wat meer ervaring heb met BrouwHulp ben ik er ook achter hoe je wat met de paramters kan spelen om je beslag zonder brouwzouten kan aanzuren. Misschien dat ik het eens ga doen als ik een brouwsel vaker wil maken maar op dit moment houd ik teveel van variatie  :biersmile:

Mocht je het toe willen voegen omwille van de smaak dan raad ik je aan om een brouwsel meerdere keren te brouwen en te gaan spelen met de toevoegingen. Naast het toevoegen van brouwzouten zou je ook kunnen gaan spelen met andere parameters als vergistingstemperatuur, maischtemperatuur etc...

Ooh ja wat betreft (keuken)zout, heb 1 keer een bier gehad waarbij het was toegevoegd. Het gaf een vreemde zoetige smaak aan het bier. Goed proeven zorgde ervoor dat ik het toch echt als zout proefde. Ik raad het je dus af om het zomaar aan je bier toe te voegen aangezien de kans groter is dat het je recept verpest dan dat het de boel lekkerder maakt.

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 7.941
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Suiker en zout
« Reactie #37 Gepost op: 28-08-2015 17:01 u »
en totaal nog niet weet of een dergelijke toevoeging zin heeft omdat je het resultaat zonder ook niet kent....

Misschien beter om het zout in je glas toe te voegen, dan kun je met 2 glazen naast elkaar met en zonder zout direct het verschil proeven.
(Even aannemen dat keukenzout geen belangrijke invloed heft op het brouwproces.)

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #38 Gepost op: 28-08-2015 22:27 u »
En er wordt ook niets gezegd over welk zout er moet worden gebruikt.... :weetniet: :nut:  wederom wordt er gewoon niet volledig en niet de juiste info gegeven om dit op de juiste manier toe te passen... Kaliumzout? Jodiumzout? Zeezout?  :weetniet: Dit is weer dezelfde "vaagheid" als "teveel gist" en/of "te weinig" gist waarbij er niet wordt aangegeven wat de grenzen zijn...


Als we info willen delen en/of mensen willen adviseren... doe dit dan zo volledig mogelijk... :brouwen: ^-^

Ik heb het steeds over brouwzouten gehad. Dat zijn calciumzouten.

Het gaat hier om persoonlijke smaak. Net als de hoeveelheid zout en peper in soep. De een geeft de voorkeur aan weinig zout en ander juist aan wat meer.
Maar als je per se een richtlijn wilt hebben calciumsulfaat ongeveer 0,5 g per 10 liter en  calciumchloride 1 g per 10 liter.


Ik ben van mening dat een beginner prima brouwzouten kan gebruiken, mits het voor de juiste redenen is. Dus doe het niet on de smaak te verbeteren en voeg ook niet zonaar wat toe. Zoek uit welk waterprofiel je hebt en gebruik bv BrouwHulp om in ieder geval je te adviseren. Het heeft het voor mij als beginner het een stuk makkelijker gemaakt. Nu ik wat meer ervaring heb met BrouwHulp ben ik er ook achter hoe je wat met de paramters kan spelen om je beslag zonder brouwzouten kan aanzuren. Misschien dat ik het eens ga doen als ik een brouwsel vaker wil maken maar op dit moment houd ik teveel van variatie  :biersmile:

Mocht je het toe willen voegen omwille van de smaak dan raad ik je aan om een brouwsel meerdere keren te brouwen en te gaan spelen met de toevoegingen. Naast het toevoegen van brouwzouten zou je ook kunnen gaan spelen met andere parameters als vergistingstemperatuur, maischtemperatuur etc...

Ooh ja wat betreft (keuken)zout, heb 1 keer een bier gehad waarbij het was toegevoegd. Het gaf een vreemde zoetige smaak aan het bier. Goed proeven zorgde ervoor dat ik het toch echt als zout proefde. Ik raad het je dus af om het zomaar aan je bier toe te voegen aangezien de kans groter is dat het je recept verpest dan dat het de boel lekkerder maakt.

Mijn advies is brouwzouten te gebruiken onafhankelijk van je waterprofiel, maar veel meer te kijken naar het type bier dat je wilt brouwen.
Calciumchloride voor een voller en zoetere smaak.
Calciumsulfaat voor een droger en bitterde smaak.
Combinaties zijn goed mogelijk en variëren met de verhoudingen ook.

Misschien beter om het zout in je glas toe te voegen, dan kun je met 2 glazen naast elkaar met en zonder zout direct het verschil proeven.
(Even aannemen dat keukenzout geen belangrijke invloed heft op het brouwproces.)

Precies Hans. Dit is een goede methode om snel door te krijgen wat het effect is van brouwzouten. De zoutoplossing moet wel sterk verdund worden want het is snel te veel.

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 7.941
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Suiker en zout
« Reactie #39 Gepost op: 28-08-2015 23:40 u »
Precies Hans. Dit is een goede methode om snel door te krijgen wat het effect is van brouwzouten. De zoutoplossing moet wel sterk verdund worden want het is snel te veel.
Dit geldt natuurlijk alleen als de brouwzouten niet reageren met het beslag. Bij NaCl zal dat wel zo zijn, maar bij calciumchloride niet, want de calcium reageert bv met de oxalaat in het beslag en slaat neer al calciumoxalaat en dat komt dan niet meer in je bier, dus kun je het ook niet als zodanig proeven. Dan is zout+ beslag dus niet meer hetzelfde al zout+bier.

Offline Edwarff

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 304
  • Land: nl
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Suiker en zout
« Reactie #40 Gepost op: 28-08-2015 23:41 u »
Tjonge, je zal maar een beginnende brouwer zijn en een vraag stellen of een snufje zout verstandig is. Denk je een eenvoudige vraag te stellen en dan krijg je dit.

Ik doe een poging om het antwoord samen te vatten. Het antwoord is:  het kan, maar doorgaans is het niet iets waar een beginnend brouwer mee aan de gang gaat.  Gezien het proces van brouwen is het als beginner moeilijk om het effect te bepalen.

Maar iedere brouwer volgt zijn eigen leerpad, als je goed oplet dat je met mate toevoegt houdt niets je tegen.

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 7.941
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Suiker en zout
« Reactie #41 Gepost op: 29-08-2015 00:20 u »
Tjonge, je zal maar een beginnende brouwer zijn en een vraag stellen of een snufje zout verstandig is. Denk je een eenvoudige vraag te stellen en dan krijg je dit.

Ik doe een poging om het antwoord samen te vatten. Het antwoord is:  het kan, maar doorgaans is het niet iets waar een beginnend brouwer mee aan de gang gaat.  Gezien het proces van brouwen is het als beginner moeilijk om het effect te bepalen.

Maar iedere brouwer volgt zijn eigen leerpad, als je goed oplet dat je met mate toevoegt houdt niets je tegen.
Sommige dingen kun je helaas niet simpeler maken dan ze zijn. Het toevoegen van zouten zoals calciumchloride, calciumsulfaat kan allerlei effecten hebben, oa chemische reacties met het beslag, dus is ingewikkelde materie voor beginnende brouwers helaas. In het geval van keukenzout (natrium chloride) is dat niet het geval. Het maakt dan niet uit of je het zout bij het brouwen toevoegt of in je glas. Vandaar dat mijn voorstel was om het gewoon in je glas uit te proberen, zodat je het smaakeffect meteen kunt proeven. Daar leer je van.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #42 Gepost op: 29-08-2015 17:43 u »
Ik heb de vraag van het nut van zout bij brouwen op een ander forum gesteld, en de Master himself, Martin Brungard, heeft geantwoord:

"Yes, the typical sodium levels used in brewing are far under the level at which you can perceive it as "salty". However, they are proven to provide a sweetening effect in beer at low level. Both sodium and chloride have a sweetening effect that can easily be tested in your glass with a dash of salt.

Yes, its worth it."

Dit vraagt om een experimentje ter bevestiging.

Offline HermanH

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 355
  • Land: be
  • Dimidium facti qui coepit habet
Re: Suiker en zout
« Reactie #43 Gepost op: 29-08-2015 19:57 u »
Hoe weinig ook, ik gebruik sinds een goed jaar (ongeveer) gewoon "keukenzout" in mijn brouwsels en dit in de hoeveelheid van ong. 0,5 gr per 20 liter. Dit omdat het water hierdoor verzacht en ik in een regio zit waar er veel kalk zit in het leidingwater. Ben er niet echt mis-content van moet ik zeggen, ook al zijn sommige brouwsels niet echt naar mijn zin doordat ik wel eens durf te experimenteren met (te veel) kruiden....  >:D Mijn laatste biertje heb ik zonder enige kruiden gebrouwen en de gist + de mout laten spreken en 'k moet zeggen, vanaf nu ga ik echt zéér zuinig zijn met kruiden in mijn volgende biertjes. Natuurlijk hangt heel veel af van het water die uit uw kraan komt, maar ik ondervind ook dat een tikkeltje calciumchloride wonderen doet (is misschien in combo van het keukenzout...?) en ik minder bittere bieren heb dan ervoor. Is een eigen vaststelling, dus schiet mij niet dood als je er anders over denkt hé....  :D

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #44 Gepost op: 29-08-2015 22:35 u »
Dit geldt natuurlijk alleen als de brouwzouten niet reageren met het beslag. Bij NaCl zal dat wel zo zijn, maar bij calciumchloride niet, want de calcium reageert bv met de oxalaat in het beslag en slaat neer al calciumoxalaat en dat komt dan niet meer in je bier, dus kun je het ook niet als zodanig proeven. Dan is zout+ beslag dus niet meer hetzelfde al zout+bier.

Het smaakeffect wordt vooral veroorzaakt door het chloride-ion van calciumchloride. Wat dat betreft is het effect van NaCl en CaCl2 niet veel verschillend. Het natriumion reageert wel heel anders in wort dan het calciumion. Natrium schijnt een negatief effect te hebben op de vergisting. Het calciumion reageert inderdaad met oxylaat, maar een verbinding met de veel voorkomende fosfaten ligt meer voor de hand. Doordat calciumfosfaat niet goed oplosbaar is slaat dit zout neer. Bij deze reactie komen waterstofionen vrij. Hierdoor daalt de pH. Een gunstig bijkomend effect van het gebruik van brouwzouten.
Een ander bijkomend effect is dat je bier helderder wordt doordat de calciumionen zorgen voor het beter uitvlokken van de gistcellen na de hoofdgisting. Het toevoegen van brouwzouten is zo gek nog niet...

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #45 Gepost op: 29-08-2015 22:42 u »
Tjonge, je zal maar een beginnende brouwer zijn en een vraag stellen of een snufje zout verstandig is. Denk je een eenvoudige vraag te stellen en dan krijg je dit.

Ik doe een poging om het antwoord samen te vatten. Het antwoord is:  het kan, maar doorgaans is het niet iets waar een beginnend brouwer mee aan de gang gaat.  Gezien het proces van brouwen is het als beginner moeilijk om het effect te bepalen.

Maar iedere brouwer volgt zijn eigen leerpad, als je goed oplet dat je met mate toevoegt houdt niets je tegen.

Anders dan soms wel eens beweerd wordt ben ik van mening dat het toevoegen van brouwzouten niet iets is wat uitsluitend is voorbehouden voor gevorderde brouwers. Kleine hoeveelheden kunnen wonderen doen. Ook voor de helderheid van je bier.
Maar overdrijf het niet. Zout bier is niet lekker vind ik. Als je houdt aan de hoeveelheden die ik hier in dit topic genoemd hebt, heb je daar geen last van.

Offline Edolem

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 647
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Suiker en zout
« Reactie #46 Gepost op: 30-08-2015 01:08 u »
Tsja, ik post niet zo vaak eerlijk gezegd.  Ik pretendeer ook niet een goede broiuwer te zijn. Heb gelukkig wel wat ervaring opgedaan. Maar wat ik vaak zie in topics is dat een beginner als Wessiebier in dit geval een vraag stelt, dat het of een heel eenvoudig antwoord is, of dat het omstreden iets is. Heel vaak zijn dingen in de wereld van het brouwen omstreden als het nut van lageren, of het nut van één maischtemperatuur of .. tjsa stijlvast brouwen vs... gooi er maar wat in. Daar kan ik wat onderwerpen van opnoemen. Maar kunnen wij nu niet onderscheiden of het een dieptevraag is .. of dat het een oppervlakkige vraag is? Kunnen we wat meer servicegericht antwoorden? Wessiebier is, als TS, afgeschrikt om verder in het forum mee te delen.
Gewoon ... zout toevoegen heeft wel nut als je weet wat je doet, maar kun je beter gaan toevoegen als je wat meer weet wat je doet in het brouwproces. Punt. Toch?
Ik hoop dat Wessiebier nog terugkomt. Of, nog beter, aangeeft dat hij tevreden is met de antwoorden.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Suiker en zout
« Reactie #47 Gepost op: 30-08-2015 12:30 u »
Het zou inderdaad beter zijn als er een soort brouwzouten/pH FAQ zou bestaan, zodat beginners geen tegenstrijdige antwoorden krijgen. Ik zie in de eenvoudige vraag ivm zout al onmiddellijk drie stromingen: het "doe jij maar gewoon da's gek genoeg" kamp, het "ambachtelijk met de natte vinger" kamp, en het "OCD" kamp, als ik het zo oneerbiedig mag formuleren. Dit fenomeen zie je op veel forums. En het is ook mijn oneerbiedige mening dat hoe hoger de gemiddelde kwaliteit van een forum is, hoe minder je dit soort gediversifieerde respons krijgt.

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 34.201
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Suiker en zout
« Reactie #48 Gepost op: 30-08-2015 13:52 u »
Het zou inderdaad beter zijn als er een soort brouwzouten/pH FAQ zou bestaan, zodat beginners geen tegenstrijdige antwoorden krijgen. Ik zie in de eenvoudige vraag ivm zout al onmiddellijk drie stromingen: het "doe jij maar gewoon da's gek genoeg" kamp, het "ambachtelijk met de natte vinger" kamp, en het "OCD" kamp, als ik het zo oneerbiedig mag formuleren. Dit fenomeen zie je op veel forums. En het is ook mijn oneerbiedige mening dat hoe hoger de gemiddelde kwaliteit van een forum is, hoe minder je dit soort gediversifieerde respons krijgt.

Ik denk dat je bij een groot forum als het deze met met beginnende brouwers en brouwers met veel kennis en ervaring je altijd verschillende antwoorden krijgt. De een haalt zijn kennis uit veel lezen in boeken en op het internet. De ander door heel veel te brouwen en goed te proeven. En ja dan heb je ook het verschijnsel bij dat de ene denkt het beter te weten dan de ander...

Offline Edolem

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 647
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Suiker en zout
« Reactie #49 Gepost op: 30-08-2015 14:20 u »
Ja, mee eens.
Ik hoop dat de TS nu tevreden is met de antwoorden.....

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 7.941
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Suiker en zout
« Reactie #50 Gepost op: 30-08-2015 20:38 u »
De een haalt zijn kennis uit veel lezen in boeken en op het internet. De ander door heel veel te brouwen en goed te proeven.
Toch zou het halen van kennis uit verschillende richtingen er niet toe mogen leiden dat er heel verschillende conclusies getrokken worden. Dat gebeurt alleen als er foutieve kennis overgedragen wordt. (En dat gebeurt nogal eens op internet.)

Tags: