Hoe plaats je een foto op dit forum, klik hier voor nadere uitleg.

Steun het forum. Koop via deze links: Nederlandstalige bierboeken, Engelstalige bierboeken, een bierig artikel of een ander artikel van bol.com

Auteur Topic: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen  (gelezen 7437 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Wisdom

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 131
  • Land: nl
Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Gepost op: 19-04-2015 11:53 u »
Vanmiddag ga ik bottelen en daar moet suiker bij. Daar staat een en ander over op het forum, maar niet mijn vraag. Voor mijn vorige (blik brouwsel,  mijn 2 de brouw)  botteling heb ik gewoon de suiker bij het wort gedaan in het overhevelingsvat en rustig geroerd totdat ik geen korreltjes meer voelde. Het resultaat was eerder te goed mbt het koolzuur en schuim. Dat in tegenstelling tot methoden als het oplossen van de suiker in kokend water en de vragen rondom de hoge temperatuur van dit hete water bij de koelere wort.  Ben het direct toevoegen in het wort nu eigenlijk weer van plan, maar twee overwegingen leidde tot deze vraag.
1. Kan zijn dat ik iets basaals over het hoofd zie, het is tenslotte mijn 3de brouw maar.
2. Mijn vorige bier was zuur (zie http://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php/topic,27639.msg428047.html#msg428047).
Hoewel ik niet per se een verband zie tussen het direct oplossen van de suiker in het wort, toch maar de vraag aan het forum of er een duidelijke reden is de bottle suiker niet direct in het wort te kiepen.
Hoe simpeler hoe makkelijker denk ik dan maar  :)

Heb je iets nodig dat je bij Bol.com wil kopen? Zoek het op met de onderstaande advertentie en bestel. Pas het zoekwoord aan. Je kunt zoeken in de volledige catalogus van Bol. Door de spullen van Bol te kopen via onderstaande advertentie steun je het forum en het kost je niets extra. Voor de bierliefhebber hebben ze overigens meer spullen dan je zou verwachten. Zoek maar eens.


Offline rajd

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 733
  • Land: nl
  • Elk antwoord is slechts een vraag verwijderd.
Re: Hoe ga ik bottle suiker toevoegen
« Reactie #1 Gepost op: 19-04-2015 11:56 u »
M.i. is het werken met een suikeroplossing toch wel de geprefereerde manier van werken voor velen. Ik doe het al sinds brouwsel 1 zo en heb geen klachten. Je moet dit wel met een beetje beleid doen - zo zorg ik er altijd voor dat alle gebruikte materialen goed schoon zijn, dat ik de suikeroplossing rustig aan het bier toevoeg en dat ik voor een goede vermenging zorg alvorens ik ga bottelen. Kan haast niet mis gaan :)

Offline Neetje

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.056
  • Land: nl
  • De elektrische brouwer
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #2 Gepost op: 19-04-2015 12:33 u »
Vanmiddag ga ik bottelen en daar moet suiker bij.Hoewel ik niet per se een verband zie tussen het direct oplossen van de suiker in het wort, toch maar de vraag aan het forum of er een duidelijke reden is de bottle suiker niet direct in het wort te kiepen.
Hoe simpeler hoe makkelijker denk ik dan maar  :)

Als je suiker in kokend water oplost en dit toevoegt gaat alles makkelijker. 1 deel suiker op 2 delen water - even roeren tot suiker geheel is opgelost en toevoegen. Of vooraf in het bottelvat gieten, dan wel nadien en licht roeren.
Temperatuurverschil dat ontstaat na toevoegen is weinig van invloed.
De suikerverdeling is dan beter t.o.v. suiker in korrel toevoegen waardoor er geen spuiters en plat bier in ťťn batch zitten.

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 31.185
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #3 Gepost op: 19-04-2015 12:33 u »
Voor mijn vorige (blik brouwsel,  mijn 2 de brouw)  botteling heb ik gewoon de suiker bij het wort gedaan in het overhevelingsvat en rustig geroerd totdat ik geen korreltjes meer voelde.
...
Hoe simpeler hoe makkelijker denk ik dan maar  :)

Ik neem aan dat je de suiker bij het jongbier gedaan hebt en niet bij het wort...  :)
Wort is de vloeistof voor de vergisting. Zodra er alcohol gevormd is heet de vloeistof geen wort meer maar jongbier.  Als de vergisting helemaal is afgelopen heb je bier. :weetbeter:

Roeren van de suiker is niet nodig. In de fles lost de suiker gewoon op. Om het oplossen te bevorderen kun je de flessen nadat deze voorzien zijn van een kroonkurk op hun kop schudden.

Om geen schuiimproblemen te krijgen kun je het beste eerst de suiker in de fles doen en daarna de fles vullen met bier.

Zelf los ik de suiker altijd op en voeg die aan het te bottelen bier. Dan kun je de hoeveelheid bottelsuiker iets beter sturen. Het alternatief is het gebruik van een lepeltje en trechtertje. Om verschillende hoeveelheden suiker te kunnen toevoegen heb je dan meerdere lepeltjes van verschillende groottes nodig.


PS
Over het toevoegen van bottelsuiker is al heel veel geschreven op dit forum. Kijk eens bij de tag bottelen/afvullen

Offline bastiaanD

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 155
  • Land: nl
  • hmmmmmm, ik vind alles lekker
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #4 Gepost op: 19-04-2015 13:26 u »


Roeren van de suiker is niet nodig. In de fles lost de suiker gewoon op.

Jacques, als ik dat doe lost het niet goed genoeg op in het jongbier en hou ik een laagje suiker over onderin mijn vat waaruit ik bottel.  :weetniet:
Vandaar dat ik het altijd eerst oplos in water en roer het daarna pas door.

Offline vanduijneveld

  • ABV De Bierkaai
  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 175
  • Land: nl
  • Omnomnomnom
    • bodyblessings.nl - natuurlijke verzorging
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #5 Gepost op: 19-04-2015 13:37 u »
Ik bereken de hoeveelheid suiker, gooi het in een klein pannetje, water erbij totdat het wat boven de suiker staat, koken tot het opgelost is en helder eruit ziet, kleine pannetje met suiker in grotere pan met koud water (au bain marie afkoelen), dan bij het bier gieten en roeren.

Waarom? goede verdeling per batch, geen problemen met bacteriŽn door het koken en geen gepiel met een lepeltje in een flesje (dan zit bij mij echt het hele aanrecht onder de suiker)

Dit alles doe ik als allereerste voor het bottelen en schoonmaken e.d.. Tegen de tijd dat ik klaar ben om te bottelen is de suikeroplossing afgekoeld naar kamertemperatuur (wel 1x water verwisselen door koud water).

Hoop dat het helpt!

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 31.185
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #6 Gepost op: 19-04-2015 14:05 u »
Jacques, als ik dat doe lost het niet goed genoeg op in het jongbier en hou ik een laagje suiker over onderin mijn vat waaruit ik bottel.  :weetniet:
Vandaar dat ik het altijd eerst oplos in water en roer het daarna pas door.

Als je suiker vooraf aan het bier toevoegt moet deze inderdaad eerst zijn opgelost om te zorgen dat deze gelijkmatig over het bier verdeeld is.

Daarvoor kun je het beste deze reactie volgen.
Als je suiker in kokend water oplost en dit toevoegt gaat alles makkelijker. 1 deel suiker op 2 delen water - even roeren tot suiker geheel is opgelost en toevoegen. Of vooraf in het bottelvat gieten, dan wel nadien en licht roeren.
Temperatuurverschil dat ontstaat na toevoegen is weinig van invloed.
De suikerverdeling is dan beter t.o.v. suiker in korrel toevoegen waardoor er geen spuiters en plat bier in ťťn batch zitten.

Mijn reactie had betrekking op suiker dat in een flesje zit als de suiker droog toevoegt per flesjes.
Sorry, dat ik niet duidelijk was.

Offline Wisdom

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 131
  • Land: nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #7 Gepost op: 19-04-2015 14:25 u »
Ik neem aan dat je de suiker bij het jongbier gedaan hebt en niet bij het wort...  :)
Helemaal waar, ik heb de suiker direct in het jongbier gekiept en met roeren opgelost voordat ik ging bottelen.
En dank voor alle andere antwoorden.
Die gaan wel vaak over hoe en waarmee, maar niet zo waarom.
Waarom is het beter/prettiger/aanbevolen om de suiker eerst op te lossen en dan aan het jong bier toe te voegen.
Waarom geven sommige voorkeur om met een lepeltje suiker of opgelost met een spuitje in een flesje te doen?
Alle methoden anders dan direct de suiker oplossen in het jongbier, is extra werk.
Ik ben tot nu toe daarvoor nog geen argument tegen gekomen anders dan dat door het koken de suiker oplossing ontdaan is van bacteriŽn.
Daar kan ik mij iets bij voorstellen en daarom zal ik nu de suiker oplossen in water het koken en dan in het jong bier gieten.
Denk dat 150 ml heet suiker water weinig doet aan de temperatuur van 9 L jong bier.
Geheel en alleen op basis van de warmteleer van vloeistoffen mbt temperatuur aspecten.

Offline Brouwers

  • Peels Bierbrouwersgilde
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.834
  • Land: nl
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #8 Gepost op: 19-04-2015 14:34 u »
Ik gebruik een 5 ml injectiespuit. Ik los suiker op in kokend/warm water (1:2). Ik spuit dan in ieder flesje de oplossing en vul dan de flessen af met het jongbier. Voordeel is dat ik geen bottelemmer nodig heb en heel nauwkeurig de hoeveelheid suiker kan toevoegen. Moet er bij zeggen dat ik altijd 10-15 l bottel, als je heel veel meer brouwt kost het wel meer tijd.

Offline MaartenP

  • Junior lid
  • **
  • Berichten: 81
  • Hobbybrouwen.nl is mijn informatiebron
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #9 Gepost op: 19-04-2015 14:36 u »

Alle methoden anders dan direct de suiker oplossen in het jongbier, is extra werk.
Ik ben tot nu toe daarvoor nog geen argument tegen gekomen anders dan dat door het koken de suiker oplossing ontdaan is van bacteriŽn.


Omdat dat roeren niet alleen extra werk is, maar ook veel zuurstof in je bier kan brengen. Hoe minder je in je jongbier roert of op andere manieren prutst hoe beter.

Offline Wisdom

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 131
  • Land: nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #10 Gepost op: 19-04-2015 15:08 u »
Omdat dat roeren niet alleen extra werk is, maar ook veel zuurstof in je bier kan brengen. Hoe minder je in je jongbier roert of op andere manieren prutst hoe beter.
Zeker, daar heb je een punt, maar als je suikerwater oplossing gebruikt zal je ook moeten roeren om een homogene oplossing te krijgen.
Maar denk dat dat inderdaad met minder roeren gerealiseerd kan worden dan met suiker korreltjes.
Hoewel ik dan weer moet opmerken dat weer niet geloof dat dat zoooo kritisch is, als ik verschillende werkwijzen uit brouw TV terug denk.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #11 Gepost op: 19-04-2015 15:31 u »
1. suikeroplossing maken en laten afkoelen
2. suikeroplossing in bottelvat gieten
3. jongbier overhevelen op suikeroplossing
4. zeer zachtjes roeren
5. half uurtje laten staan zodat alles mooi homogeen wordt,  en bottelen

Offline Wisdom

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 131
  • Land: nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #12 Gepost op: 19-04-2015 17:09 u »
Bottlelen is klaar. Nu wachten...




Voor de leut nog een flesje met drukmeter gebotteld om de druk opbouw in de gaten te houden



Offline Neetje

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.056
  • Land: nl
  • De elektrische brouwer
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #13 Gepost op: 19-04-2015 17:51 u »
....
Die gaan wel vaak over hoe en waarmee, maar niet zo waarom.
Waarom is het beter/prettiger/aanbevolen om de suiker eerst op te lossen en dan aan het jong bier toe te voegen.
Waarom geven sommige voorkeur om met een lepeltje suiker of opgelost met een spuitje in een flesje te doen?
.......

Sommigen gaan ver met optimaliseren, waarbij het de vraag is of je dit wel merkt aan de smaak enz.
Daarom zelf proberen wat je makkelijk/goed en natuurlijk lekker vindt.
Of het veel dan wel weinig werk is?
Ik plaats een maatglas op de weegschaal, suiker toevoegen, heet water uit de waterkoker en enkele keren omroeren, klaar.
Suikeroplossing in de bottelemmer en starten met over hevelen.

....
Ik ben tot nu toe daarvoor nog geen argument tegen gekomen anders dan dat door het koken de suiker oplossing ontdaan is van bacteriŽn.
Daar kan ik mij iets bij voorstellen en daarom zal ik nu de suiker oplossen in water het koken en dan in het jong bier gieten.
Denk dat 150 ml heet suiker water weinig doet aan de temperatuur van 9 L jong bier.
Geheel en alleen op basis van de warmteleer van vloeistoffen mbt temperatuur aspecten.

Door een hete suikeroplossing vooraf in het bottelvat te doen zal het jongbier uit zichzelf al redelijk mengen.
Suikerkorrels in koudere vloeistof lossen moeilijker op. Zeker omdat ik mijn jongbier voor bottelen koel tot onder de 5 graden ivm helderheid.

Offline Wisdom

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 131
  • Land: nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #14 Gepost op: 19-04-2015 18:28 u »
Dank je wel. U
Ik begrijp dat iedereen wel z'n eigen manier van werken heeft en er gaan meerdere wegen naar Rome.
Maar ook probeer ik te vinden wat de essentie is die onder een manier van werken ligt.
Dat is voor mij nogal eens onduidelijk in de forum discussies  :weetniet:

Offline Henielma

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.086
  • Land: nl
  • Eerste glas eigen bier!
    • Henielma
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #15 Gepost op: 19-04-2015 18:56 u »
Voorheen heb ik gewerkt met een bottelvat met daarin in water opgeloste suiker en dan daar vanuit de flesjes vullen. Sinds een paar jaar gebruik ik voor bieren met minder alcohol vaak een fust en dan nog 1 of anderhalve krat flesjes. Sindsdien gebruik ik voor alle flesjes die ik vul een klein trechtertje en een schepje bottelsuiker per flesje. Verschillende lepeltjes zodat je de hoeveelheid suiker aan kan passen naargelang de biersoort. Aangezien ik direct uit mijn (hoofd)gistvat bottel hoef ik niets meer over te hevelen. Nadat de flesjes gevuld zijn en de kroonkurk erop zit nog een keer schudden en de hergisting kan beginnen. Naar mijn idee moet je zo min mogelijk met je jongbier doen. Een ander voordeel is dat je geen bottelvat hoeft schoon te maken. Ik zie geen voordelen van een bottelvat wel nadelen.

Offline Neetje

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.056
  • Land: nl
  • De elektrische brouwer
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #16 Gepost op: 19-04-2015 19:07 u »
Dank je wel. U
Ik begrijp dat iedereen wel z'n eigen manier van werken heeft en er gaan meerdere wegen naar Rome.
Maar ook probeer ik te vinden wat de essentie is die onder een manier van werken ligt.
Dat is voor mij nogal eens onduidelijk in de forum discussies  :weetniet:

Ben zelf op een eigenwijze, eigen manier gestart met brouwen. Luister wel maar bepaal zelf wat ik doe.
Daarbij veel gelezen, geleerd van het forum. Volgens mij het mooiste leertraject.
Dus heb ik ook op verschillende manieren suiker toegevoegd. Volgens mij de snelste en voor mij de beste manier.
Zo ook met de andere onderdelen. Bv gestart met een zelfgemaakte filteremmer naar hevelfilter tot nu een vaste, zelfgemaakte filter in mijn maisketel.
Dus mijn advies, ga meermaals naar Rome, maar neem af en toe een andere weg.

homoeccentricus

  • Gast
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #17 Gepost op: 19-04-2015 19:16 u »
Dank je wel. U
Ik begrijp dat iedereen wel z'n eigen manier van werken heeft en er gaan meerdere wegen naar Rome.
Maar ook probeer ik te vinden wat de essentie is die onder een manier van werken ligt.
Dat is voor mij nogal eens onduidelijk in de forum discussies  :weetniet:

Het voordeel van hobbybrouwer te zijn is dat we allemaal het recht hebben inefficiŽntie te maximaliseren  ;)

Offline Wisdom

  • Vol lid
  • ***
  • Berichten: 131
  • Land: nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #18 Gepost op: 19-04-2015 19:55 u »
.....Luister wel maar bepaal zelf wat ik doe.
Daarbij veel gelezen, geleerd van het forum.....

... Aangezien ik direct uit mijn (hoofd)gistvat bottel hoef ik niets meer over te hevelen. ..... Naar mijn idee moet je zo min mogelijk met je jongbier doen. Een ander voordeel is dat je geen bottelvat hoeft schoon te maken. Ik zie geen voordelen van een bottelvat wel nadelen.....

Samen met verschillende wegen naar Rome maakt het forum leuk en interessant  :biersmile:
Blijf het graag lezen

Offline Neetje

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.056
  • Land: nl
  • De elektrische brouwer
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #19 Gepost op: 19-04-2015 19:59 u »
.. Sindsdien gebruik ik voor alle flesjes die ik vul een klein trechtertje en een schepje bottelsuiker per flesje...
Aangezien ik direct uit mijn (hoofd)gistvat bottel hoef ik niets meer over te hevelen. ...
Ik zie geen voordelen van een bottelvat wel nadelen.

Ben er van overtuigd dat je perfect bier brouwt en dat dit een zeer goede manier is.

In mijn situatie,
IK heb geen cct om gist af te laten en hevel nooit over na hoofdgisting.
Om niet teveel bier achter te laten, maar ik wel helder jongbier wil hebben, hevel ik over naar een bottelvat.
Omdat ik alles bottel, zo'n 60 tot 75 flesjes is suiker toevoegen ook redelijk wat werk, denk ik.

Met hevelen is het niet prettig om flesjes te vullen.
Gezien ik meerdere gistvaten heb zal ik er bij eentje een kraantje in monteren en een juiste maat schepje regelen.
Eens kijken hoeveel tijd dit kost. Denk dat ik tijd zal winnen. Misschien vind ik het wel leuker  ;)
Winst zou zijn : heveltijd +/- 21 liter en schoonmaaktijd bottelemmer + hevel en suikeroplossing aanmaaktijd.
Verlies : tijd om suiker per flesje toe te voegen +/-65 flesjes. Meer verlies bier in gistvat.

@Henielma,
Gebruik je een bottelpijpje of laat je het bier zo in het flesje lopen?

Offline Henielma

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.086
  • Land: nl
  • Eerste glas eigen bier!
    • Henielma
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #20 Gepost op: 19-04-2015 22:28 u »
Overhevelen doe ik ook niet. Ik gebruik zo'n standaard 60 liter kunststof gistvat met vlakke bodem en een kraantje laag in het gistvat. Aan de binnenzijde van het vat druk ik voordat ik het vat vul met het wort een haaks pijpje in het kraantje zodat deze het jongbier 3 cm boven de bodem afzuigt. Hierdoor hoef ik het gistvat slechts een klein beetje schuin te zetten en het vat gaat helemaal leeg op 1 flesje na of zo. Aan het kraantje maak ik tijdens het bottelen een slangetje met een bottelpijpje om flesjes te vullen. Bij het vullen van een fustje gebruik ik het slangetje zonder bottelpijpje. Ik bottel tussen de 12 en 60 flesjes per brouwsel. Het vullen van 60 flesjes met suiker gaat best snel. Je moet denken aan 4 seconden per flesje. 60 flesjes dus in 5 minuten.

Ieder werkt op zijn eigen manier en vindt zijn weg in alle mogelijkheden en informatie. Deze manier past goed bij mijn manier van werken. Dat wil zeker niet zeggen dat andere manieren van werken niet goed zijn.

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 31.185
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #21 Gepost op: 19-04-2015 22:44 u »
Zeker, daar heb je een punt, maar als je suikerwater oplossing gebruikt zal je ook moeten roeren om een homogene oplossing te krijgen.
Maar denk dat dat inderdaad met minder roeren gerealiseerd kan worden dan met suiker korreltjes.
Hoewel ik dan weer moet opmerken dat weer niet geloof dat dat zoooo kritisch is, als ik verschillende werkwijzen uit brouw TV terug denk.

Zuurstofopname voorkomen tijdens het bottelen is veel belangrijker dan menig hobbybrouwer in de gaten heeft.
Het is niet zo dat alle zuurstof dat in het bier komt door de hergisting in de fles wordt opgeruimd.

Offline tdp

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 2.463
  • Land: nl
  • de kroezeboom bierbrouwerij
    • Kroezeboom Bierbrouwerij
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #22 Gepost op: 20-04-2015 10:42 u »
Het voordeel van hobbybrouwer te zijn is dat we allemaal het recht hebben inefficiŽntie te maximaliseren  ;)

Haha, geweldig :)

Groet,
de TDP

Offline broeder

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 701
  • Land: nl
  • Natuurlijk PINT-lid... Jij toch ook?
Re: Hoe ga ik bottelsuiker toevoegen
« Reactie #23 Gepost op: 20-04-2015 11:14 u »
Hoi,
Ik doe de suiker met een passend (inhoud) lepeltje via een klein trechtertje in het flesje.
Het jongbier komt rechtstreeks  uit mijn cct via een slang met bottelpijpje in het flesje.
Dus geen overhevelen, roeren... Om zo min mogelijk zuurstof op te nemen.
Ook het bottelpijpje werkt hier aan mee.
Ik weet niet of het jongbier tijdens het bottelen ook nog wat koolzuur afgeeft, waardoor er in de flessenhals door het koolzuur nog zuurstof verdrongen wordt. (Kan ik niet meten).
Na het bottelen even een keer schudden (bij zwaardere bieren na drie of vier dagen nog een keer).
En even de kratten met flesjes schoonsproeien.
En dit dan vaak voor 40 liter, dus zo'n 122 flesjes.
Het is wat werk, maar verstand op nihil en gaan met dat lekkere sap.


Groet,
broeder Willem