Hoe plaats je een foto op dit forum, klik hier voor nadere uitleg.

Steun het forum. Koop via deze links: Nederlandstalige bierboeken, Engelstalige bierboeken, een bierig artikel of een ander artikel van Bol.com

Auteur Topic: Eerste keer met refractometer  (gelezen 13615 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline ed

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 482
  • Land: nl
  • Brouwerij "D'n Dijckstoel" 2013-3 HL
    • Brouwerij D'n Dijckstoel
Eerste keer met refractometer
« Gepost op: 22-02-2009 12:13 u »
Na een kleine verbouwing van mijn garage, heb ik gisteren eindelijk weer gebrouwd en kon eindelijk mijn refractometer (0-40 brix) gaan gebruiken. Ik heb hem al zo'n twee maanden in huis en er het 1 en ander over gelezen.

Eerst een druppeltje water erop en inderdaad 0 brix. Ik gebruik een 1 staps maisch van 67 graden.
na 10 minuten 6 brix,
na 20 minuten 11 brix
na 35 minuten 12 brix
na 50 minuten 12 brix
na 60 minuten 12,5 brix
na 70 minuten 13,5 brix
na 90 minuten 13,5 brix

Toen doorverwarmd naar 78 graden en gemeten, maar de waarde bleef op 13,5 brix.

Ik zie dus dat er na 70 minuten geen suikers meer vrij komen. Toen ik mijn recept controleerde, zag ik ook dat ik maar 75 minuten moest maischen i.p.v. 90. Aan de metingen kun je dat dus ook zien.

Toen gaan koken (90 minuten) en gemeten ruim 16,5 brix. Suiker toegevoegd en weer gemeten. Begin SG komt op 19,5 brix uit.
Op internet een omzettingstabel gezocht en zag dat er bij 19,5 brix op ruim 1080 stond. Het was echter mijn bedoeling om op een begin SG van 1060 uit te komen. Ik denk dat is dan toch een mooi resultaat. Ik had al wat water gekookt om eventueel toe te voegen, zodat de Sg zou zakken. Toch nog even met de hydrometer gemeten op 20 graden en kwam toen op 1065 uit. Op zich geen verkeerd resultaat, wat ook beter bij het recept zou passen.

Ik heb nog een paar vragen.
Waar gaat het mis. Heb ik een verkeerde refractometer of hydrometer of omrekentabel? :weetniet:
Van de 67 naar de 78 graden bij het maischen levert geen suiker meer op. Heeft dit dan nog wel zin?

Ook al klopt de omzetting dan niet. De refractometer is wel een mooi speeltje om het maischen in de gaten te houden.

Ed

Heb je iets nodig dat je bij Bol.com wil kopen? Zoek het op met de onderstaande advertentie en bestel. Pas het zoekwoord aan. Je kunt zoeken in de volledige catalogus van Bol. Door de spullen van Bol te kopen via onderstaande advertentie steun je het forum en het kost je niets extra. Voor de bierliefhebber hebben ze overigens meer spullen dan je zou verwachten. Zoek maar eens.


Offline MO

  • Beheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 10.369
  • Land: nl
    • Muifelbrouwerij
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #1 Gepost op: 22-02-2009 13:34 u »
Vreemd, ik snap het ook niet. Voor vergisten kloppen de waardes in mijn geval meestal wel.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 23.435
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #2 Gepost op: 22-02-2009 13:51 u »
Op internet een omzettingstabel gezocht

Kun je ook BrouwHulp & BrouwVisie voor gebruiken 19,5 Brix = SG 1077

Toch nog even met de hydrometer gemeten op 20 graden en kwam toen op 1065 uit.

Vreemd, maar soms moet je gewoon een meting nog ff een keer doen. Zeker als je denk een "vreemde" waarde af te lezen. Af en toe gebeurt dat mij ook. Maar tijden het brouwen vertrouw ik 100% op mijn refractometer. 't Klopt altijd!

Offline ed

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 482
  • Land: nl
  • Brouwerij "D'n Dijckstoel" 2013-3 HL
    • Brouwerij D'n Dijckstoel
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #3 Gepost op: 22-02-2009 14:21 u »
Vreemd, maar soms moet je gewoon een meting nog ff een keer doen. Zeker als je denk een "vreemde" waarde af te lezen.

Ik brouw met twee ketels tegelijk en doe dus iedere keer twee metingen. En als ik het verloop van de meting kijk (de brixwaarde) dan zie ik toch een logisch verloop. Ik heb de hydrometer alleen met de laatste meting vergeleken. Volgende keer toch maar meteen bij het maischen vergelijken met de hydrometer.

Ed

Offline Jacques

  • Hoofdbeheerder
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 30.347
  • Land: nl
  • Brouw ze, roer ze en Proost!
    • Hobbybrouwen.nl
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #4 Gepost op: 22-02-2009 15:34 u »
Na een kleine verbouwing van mijn garage, heb ik gisteren eindelijk weer gebrouwd en kon eindelijk mijn refractometer (0-40 brix) gaan gebruiken. Ik heb hem al zo'n twee maanden in huis en er het 1 en ander over gelezen.

Eerst een druppeltje water erop en inderdaad 0 brix. Ik gebruik een 1 staps maisch van 67 graden.
na 10 minuten 6 brix,
na 20 minuten 11 brix
na 35 minuten 12 brix
na 50 minuten 12 brix
na 60 minuten 12,5 brix
na 70 minuten 13,5 brix
na 90 minuten 13,5 brix

Toen doorverwarmd naar 78 graden en gemeten, maar de waarde bleef op 13,5 brix.

Ik zie dus dat er na 70 minuten geen suikers meer vrij komen. Toen ik mijn recept controleerde, zag ik ook dat ik maar 75 minuten moest maischen i.p.v. 90. Aan de metingen kun je dat dus ook zien.

Dat het SG niet meer toeneemt wil nog niet zeggen dat je kunt stoppen met maischen. Zowel vergistbare als onvergistbare suikers dragen bij aan het SG. Door langer door te maischen bij 67 tot 73 C zorg je voor meer vergistbare suikers. Ook alfa-amylase maakt vergistbare suikers aan.

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.383
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #5 Gepost op: 23-02-2009 09:46 u »
Waar gaat het mis.
Ed,
Misschien kun je aangeven hoeveel mout je gebruikt hebt, hoeveel suiker je toegevoegd hebt en hoeveel volume je had na het koken. Anders wordt het lastig om te zien waar het mis is gegaan. 19.5 Brix komt overeen met SG 1079 voor wort. Aan jou resultaten te zien zou ik ongeveer verwachten:
voor 20L wort begin gisting:
4900g mout en 700g suiker. (16.5->19.5 Brix)
Dat lijkt mij wel erg veel suiker voor een gewenst begin SG van 1060 
HansH

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.383
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #6 Gepost op: 23-02-2009 10:50 u »
Ik zag dat je inderdaad ook nog eens SG=1060 gemeten had nadat je de metingen niet vertrouwde. Je zou nog eens een oplossing van kristalsuiker kunnen maken en dan het SG en Brix waarde meten. 100g kristalsuiker oplossen tot 500gram levert SG=1083 en Brix=20.0. Dan kun je zien of beide instrumenten goed zijn. Mogelijk heb je een probleem gehad met niet homogeen gemengde wort (suiker op de bodem, eerst Brix meten van wort vanaf de bodem met een hogere Brix, daarna SG meten van het totaal, goed gemengd in je gistingskuip)
HansH.

Offline Drents Hopbier

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 3.037
  • Land: nl
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #7 Gepost op: 23-02-2009 11:21 u »

19.5 Brix komt overeen met SG 1079 voor wort.

Kun je ook BrouwHulp & BrouwVisie voor gebruiken 19,5 Brix = SG 1077

Volgens de tabel van Goldiner-Klemann (http://home.wanadoo.nl/jnaikema/goldinerklemannplatobrix.htm#*) hoort bij 19.53 Bx een s.g. van 1.07502.

Hopbier

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.383
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #8 Gepost op: 23-02-2009 13:30 u »
Kun je ook BrouwHulp & BrouwVisie voor gebruiken 19,5 Brix = SG 1077

Volgens de tabel van Goldiner-Klemann (http://home.wanadoo.nl/jnaikema/goldinerklemannplatobrix.htm#*) hoort bij 19.53 Bx een s.g. van 1.07502.

Hopbier
BrouwVisie en BrouwHulp gebruiken voor zover ik weet een vaste relatie tussen SG en Brix, echter een programma als Promash (en ook de software die ik zelf heb geschreven) biedt de mogelijkheid om de verstorende invloed an eiwit op het verband tussen Brix en SG (de zgn Brixcorrectiefactor) mee te nemen. 19.53 Brix= SG1075.02 betekent een Brixcorrectiefactor van 1.074 en dat is erg hoog.  19,5 Brix = SG 1077 betekent een Brixcorrectiefactor van 1.046 en dat is meer realistisch denk ik. Voor een oplossing van kristalsuiker heb je per definitie een Brixcorrectiefactor van 1 (19.5 Brix=Sg1080.7)

Als je dus een suikeroplossing maakt van 19.53 brix dan zul je niet op een SG van 1075.0 komen, maar 1080.7 Dat is nogal een verschil als je het als ijkoplossing wilt gebruiken om te zien of je hydrometer aangeeft wat je op basis van de gemeten brix verwacht.
HansH

Offline RobinB

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 20.934
  • Land: nl
  • Nooit geschroten is altijd mis!
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #9 Gepost op: 23-02-2009 20:46 u »
Misschien is er sprake geweest van verdamping?
Als je een klein heet druppeltje op je refractometer legt, kan er volgens mij best een aardig deel verdampen.

Als je een grotere hoeveelheid (enkele ml's) in een metalen kom giet waardoor het snel afkoelt en daarvan je druppeltje voor de meting neemt, heb je hier denk ik minder last van?

Offline Drents Hopbier

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 3.037
  • Land: nl
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #10 Gepost op: 23-02-2009 21:36 u »

Als je dus een suikeroplossing maakt van 19.53 brix dan zul je niet op een SG van 1075.0 komen, maar 1080.7 Dat is nogal een verschil als je het als ijkoplossing wilt gebruiken om te zien of je hydrometer aangeeft wat je op basis van de gemeten brix verwacht.

In genoemde tabel wordt bij een s.g.20/20 van 108071 19,49 g in 100 g ( Plato) vermeld en 21,02 g in 100 ml ( ??).

Hopbier

Offline ed

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 482
  • Land: nl
  • Brouwerij "D'n Dijckstoel" 2013-3 HL
    • Brouwerij D'n Dijckstoel
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #11 Gepost op: 23-02-2009 22:48 u »
Zit ik even niet te kijken en opeens zoveel reacties.

Ik heb ook al zitten denken om een suikeroplossing te maken en dan met de hydro en refractometer te meten en dan kijken of het wel klopt.
Op 3 maart hebben we ook weer de mtg-avond. Ik zal eens mailen of er vrijwilligers zijn die hun refractometer eens meenemen. Kan ik vergelijken.

Ik heb de brix iedere keer gemeten door goed in de pan te roeren en dan een druppeltje van mijn stok op het plaatje van de refractometer te laten vallen. Het monster voor de hydrometer heb ik genomen toen ik het wordt aan het koelen was. Ik had toen al een liter of twee door mijn platenkoeler laten lopen.

Ik heb 30 liter water, (over twee pannen verdeeld) 5234 gram pilsmout 3 ebc, 694 munchermout 15 ebc en 10 minuten voor eind koken 400 gram kristalsuiker toegevoegd.
Na het spoelen had ik weer 30 liter en na koken had ik 21 liter over.

Ik zal morgen eens gaan testen. Misschien kunnen jullie iets met de gegevens.

Ed

Offline William

  • Maasland thuisbrouwers genootschap
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 9.915
  • Land: nl
  • kloek, kloek, kloek en gezondheid!
    • Kloekus
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #12 Gepost op: 23-02-2009 23:03 u »
Ha Ed, bij 80% efficintie zou je bij dit recept na koken een sg van ongeveer 1077  moeten hebben. Bij mijn refractometer instelling is dat ongeveer 17.5 Brix.

Als ik er aan denk zal ik mijn refractometer 3 maart meenemen, als jij dan wat suikerwater meeneemt.

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.383
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #13 Gepost op: 24-02-2009 00:07 u »
In genoemde tabel wordt bij een s.g.20/20 van 108071 19,49 g in 100 g ( Plato) vermeld
Hopbier
Dat is ook (vrijwel) precies wat ik bereken. Ik heb vorige week nog met een suikeroplossing gekeken of het verband tussen Brix en SG klopte. SG20/20 heb ik bepaald met een 10 mg resolutie weegschaal en een ondergedompeld volume met een verplaatste hoeveelheid water van van 54.56 g. Het verband tussen Brix en SG klopt daarmee binnen enkele 10den SG punt nauwkeurig. Voor wort meette ik een Brixcorrectiefactor van 1.023, voor suiker 1.00
HansH.
 

Offline hansHalberstadt

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.383
  • Land: nl
  • meten is weten
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #14 Gepost op: 24-02-2009 00:19 u »
5234 gram pilsmout 3 ebc, 694 munchermout 15 ebc en 10 minuten voor eind koken 400 gram kristalsuiker toegevoegd.
Na het spoelen had ik weer 30 liter en na koken had ik 21 liter over.
Ik zou dan bij 83% efficiency een SG van 1077 en Brix=19.2 verwachten en bij volledige vergisting eind SG=1015 en Brix=10.1. (uitgaande van 1077, 19.2 Brix)
HansH

Offline ed

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 482
  • Land: nl
  • Brouwerij "D'n Dijckstoel" 2013-3 HL
    • Brouwerij D'n Dijckstoel
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #15 Gepost op: 24-02-2009 22:08 u »
Ha Ed, bij 80% efficintie zou je bij dit recept na koken een sg van ongeveer 1077  moeten hebben. Bij mijn refractometer instelling is dat ongeveer 17.5 Brix.

Als ik er aan denk zal ik mijn refractometer 3 maart meenemen, als jij dan wat suikerwater meeneemt.

William, jouw had ik al in gedachte. Neem in ieder geval even je meter mee, dan zorg ik wel voor suikerwater en neem mijn refractometer mee.
Ook zal ik mijn twee hydrometers meenemen.

Ik heb ondertussen niet stil gezeten en wat metingen gedaan. In 400ml water van ongeveer 20 graden heb ik iedere keer 2 1/2 theelepetje suiker gedaan. Daarna met twee hydrometers gemeten en uit het maatglas een druppel op de refractometer. Hieronder de metingen.

refractometer    hydometer 1    hydrometer 2
        1                   1000            1006
       2.2                 1012            1012
        4                   1012            1014
       5.8                 1018            1020
       7.1                 1020            1026
       8.6                 1030            1031
       10                  1036            1040
      11.4                 1040            1044
      13.2                 1046            1050
       14                   1052            1056
      15.2                  1058            1060
      15.5                  1060            1065
      16.6                  1064            1070
      18.5                  1069            1073
      20.6                  1079            1085

De laatste meting heb ik meer suiker toegevoegd.

Wat opvalt is dat de eerste hydrometer nogal afwijkt vergeleken met de brix waarde. Misschien komt dit omdat deze meter wat dikker is en ik in een vrij smal maatglas meet. De tweede hydrometer is wat smaller en heeft dan ook wat meer ruimte in het maatglas en is wat langer, dus een fijnere maatindeling en precies-er. De tweede meting komt ook redelijk met mijn omzettingstabel van Brix naar sg overeen.

Maar er blijft nog steeds de vraag waar ik verkeerd ben gegaan met het brouwen. Moet ik eerst de vloeistof laten afkoelen voordat ik deze met de refractometer meet?

Ed

Offline Wild Chocolate

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 288
  • Land: nl
  • Can't get enough of that wonderful Duff
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #16 Gepost op: 24-02-2009 23:39 u »
Hoi Ed,

Een refractometer moet volgens mij geen afwijking geven bij warm meten. Wat ik een goede opmerking eerder in deze draad vond, was dat als het vocht nog erg warm is, er wellicht wat verdampt voordat je de refractometer dichtklapt. Het is in dat kader wellicht verstandig om het wort iets af te laten koelen voordat je meet.

Voor wat betreft de hydrometers, de meter mag geen weerstand ondervinden tijdens de meting. Als het maatglas waarin je meet te krap is, kan dit invloed hebben. Daarnaast is het ook belangrijk dat de hydrometer vrij is van (lucht)belletjes en schuim. Je kan dit wat helpen door wat met je hydrometer te draaien om de belletjes los te laten komen.

Groet,

Remco

Offline ed

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 482
  • Land: nl
  • Brouwerij "D'n Dijckstoel" 2013-3 HL
    • Brouwerij D'n Dijckstoel
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #17 Gepost op: 05-03-2009 20:03 u »
Afgelopen dinsdag clubavond gehad bij het MTG. Ik heb daar mijn probleem ook eens voorgelegd.

William had zijn refractometer ook meegenomen en ik had een suikerwater bij. Beide meters gaven 21 brix aan.
Tijdens het brouwen deed ik steeds een meting en daarna met een doekje de refractometer schoongeveegd. Waarschijnlijk is daardoor iedere keer een beetje suiker op het glaasje achtergebleven. Het blijkt dus beter te zijn om de meter af te spoelen met wat water.
Achteraf logisch, maar ik heb het hier op het forum nog nergens gelezen.

Mijn nieuwe hydrometer is wat breder en eigenlijk te breed voor het maatglas dat ik gebruik. Mijn oude smallere meter geeft de juiste waarde aan vergeleken met de refractometer.

Probleem is dus duidelijk. Refractometer schoonmaken na elke meting en zorgen dat je maatglas groot genoeg is voor je hydrometer.

ED

Offline PietO

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 675
  • DeGulleGamel
    • Bergsch Bierbrouwers Gilde
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #18 Gepost op: 06-03-2009 10:38 u »
Na een kleine verbouwing van mijn garage, heb ik gisteren eindelijk weer gebrouwd en kon eindelijk mijn refractometer (0-40 brix) gaan gebruiken. Ik heb hem al zo'n twee maanden in huis en er het 1 en ander over gelezen.
Waar haal je een betaalbare refractometer vandaan?

Offline Henielma

  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 5.082
  • Land: nl
  • Eerste glas eigen bier!
    • Henielma
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #19 Gepost op: 06-03-2009 10:54 u »
Zoek op ebay op:
Brix Refractometer 0-32% Fruit Juice Wine Sugar CNC C0

Bij easylifeproduct kan je deze kopen inclusief verzendkosten voor minder dan EUR 23,--

Deze gebruik ik ook en die werkt prima.

Offline Kleine_Schriek

  • Peels Bierbrouwersgilde
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 1.952
  • Land: nl
  • Keggen die hap!
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #20 Gepost op: 15-09-2009 13:37 u »
Heb er ook net 1 besteld bij Easylife products, ben reuze benieuwd. 21 euro incl verzendkosten, hoe bestaat het.

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 23.435
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #21 Gepost op: 15-09-2009 13:58 u »
21 euro incl verzendkosten, hoe bestaat het.

Ja mooi toch... En Brouwland durft ze aan te bieden voor 68,-  :duimonder:

Offline bjgodefr

  • Senior lid
  • ****
  • Berichten: 391
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #22 Gepost op: 16-09-2009 15:43 u »
Damn, had ik dat eerder geweten... Heb ik nu 40 meer betaald voor mijn refractometer.

Maar even terug on-topic (rijkelijk laat na het eerste bericht, maar goed): na het koken (als het wort nog heet is) meet ik het SG steeds met een hydrometer. Voor het meten van heet wort heb ik gemerkt dat de refractometer meestal foute waarden aangeeft. De reden hiervoor ken ik niet.

Offline Hoeze

  • Boven 10 berichten
  • *
  • Berichten: 46
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #23 Gepost op: 16-09-2009 15:55 u »
De reden is vrij simpel. Je hebt, vermoed ik, geen rekening gehouden met het feit dat uw wort warm is.  Hierdoor zetten componenten in het wort uit en is de lichtbreking in de refractometer anders.
Als je naar de omzettingstabelen kijkt zie je dat het geldt bij 20C. Dus zal je opzoek moeten gaan naar tabellen die rekening houden met de temeratuur of wachten tot het druppeltje een temperatuur van 20C heeft  :P

Offline Oscar

  • Beheerder BrouwVisie
  • Super lid
  • *****
  • Berichten: 23.435
  • Land: nl
  • BrouwVisie, brewvision, brauVision...
    • De Bier Brouwer
Re: Eerste keer met refractometer
« Reactie #24 Gepost op: 16-09-2009 16:23 u »
Voor het meten van heet wort heb ik gemerkt dat de refractometer meestal foute waarden aangeeft. De reden hiervoor ken ik niet.

De rede is vrij simpel. Je hebt, vermoed ik, geen rekening gehouden met het feit dat uw wort warm is.  Hierdoor zetten componenten in het wort uit en is de lichtbreking in de refractometer anders.

Met een refractometer gebruik je slechts enkele druppels < 1 ml dat koelt vrijwel meteen af op een koel glasplaatjes. En als je even wacht met aflezen krijgt je ook met warme wordt juist een goede aflezen...geen afwijkingen dus. Dat is juist het gemak van een refractometer.