Topic: Temperatuurproblemen

[Celocelava]

Goeiedag zeg,

Nadat ik ben gaan brouwen in mijn nieuwe kookketel van 60 liter had ik diverse keren problemen met het spoelen en met de helderheid van het wort. Schoonvader heeft me vorige week een temperatuurmeter (mulitmeter) gegeven en dus heb ik vandaag maar eens de proef op de som genomen. Wat blijkt: de schaalaanduiding van de thermostaat wijkt 15 graden af van de werkelijke temperatuur in het midden van de kookketel. (70=55). De laatste 3 brouwsels zijn dus allemaal op een te lage temperatuur gebrouwen. 52=37, 60=45, 70=55 en 78=63 hierdoor heb ik behoorlijk wat problemen gehad maar wat me verbaast is dat de bieren uiteindelijk allemaal redelijk tot goed zijn gelukt. 1 keer kon ik de berekende efficientie niet halen maar alle andere keren was het SG gewoon zoals berekend. De bieren bleven allemaal wat troebel (waas), alleen de "Donkerblonde" was gewoon normaal helder. De laatste batch van 50 liter Golden Beverius kloon staat nog te gisten en ook die ziet er behoorlijk troebel uit. Gelukkig dat ik het probleem heb gevonden, scheelt gewoon dik een uur met spoelen. Vandaag een nieuw "Donkerblondje" gebrouwen en die was gelijk helder, 52 liter gespoeld in krap een uur.

Peerrr

[Edgar]

Wow Peer, dat is een enorme afwijking.  Heb je beide meters al eens samen in kokend water gehangen? In maisch wil het nog wel eens vertekenen. En sluit niet uit dat de multimeter ook een afwijking heeft. Als het allemaal klopt, heb je de afgelopen tijd heel interessante experimenten gedaan. 

[Celocelava]

Ha Edgar,

Inderdaad, behoorlijke experimenten al was het ongewild en onbedoeld. Ik heb de multimeter nog niet gecontroleerd maar alleen al het gemak waarmee ik vandaag heb gebrouwen zegt voor mij eigenlijk al genoeg. Ik zal binnenkort eens een vergelijking maken met een andere temperatuurmeter zodat ik zeker weet dat het nu wel klopt.

Peerrr

[Edgar]

Klopt het dat je bieren weinig schuim hadden (lange onbedoelde eiwitrust), kruidnagelgeur (idem ferulazuur-rust op 45°) en een laag rendement/troebel bier (geen alfa-amylase-rust)? Als je een jodiumtest deed, moet je wel iets zijn opgevallen.

 

[Celocelava]

Hey Edgar,

Ik doe altijd een jodiumtest en eigenlijk is me nooit iets opgevallen. De eerstvolgende keer zal ik eens direkt na het inmaischen een jodiumtest doen om te zien wat de verkleuring is zodat ik het beter kan herkennen. Inderdaad: Weinig schuim, lager rendement, troebel bier, die kruidnagelgeur heb ik eigenlijk niet geroken.

Met vallen en opstaan.....

Peerrr

[Edgar]

Voor de duidelijkheid: Ik doel op een zetmeel-troebelheid, geen 'chill haze' of eiwittroebelheid. Die zou je door de lange eiwitrust juist niet moeten hebben.

Misschien ontstaat de kruidnagelgeur alleen bij gebruik van tarwe, dat zou kunnen. Het wordt alleszins vooral gedaan (de 44° rust) in tarwebieren. Ik zou dat artikel nog eens moeten lezen...

Al met al een interessant verhaal, en wederom (zie hier en hier ) een pleidooi voor het onoverschatbare belang van goede meetapparatuur. En toch eigenlijk gaaf dat je er toch nog fatsoenlijke bieren mee wist te maken. Maar ik wacht met spanning het verdere onderzoek van de meters af.

 

[Celocelava]

Hey Edgar,

Jaja, ik weet precies waar je het over hebt: Bij het spoelen krijg je het wort niet helder, het lijkt alsof er een beige-grijs achtige waas in blijft hangen. Het klopt precies.

Peerrr

[Celocelava]

Goeiemorregu,

Vanochtend even de brouwzaal opgeruimd en gelijk maar de temperatuurmeter gecontroleerd. Als tegenpool de digitale thermometer gebruikt (ja, die ja): Resultaat in een glas handwarm water: Thermometer 34,2 en temperatuurmeter 28,6. Toch weer verschil maar nu weet ik in ieder geval weer iets meer.

Peerrr

[EBC]

Hi Celocelava,

IJken is heel simpel:

Neem wat ijsblokjes in weinig water en laat dat een paar minuutjes staan. De temperatuur wordt dan 0C.
Zet een pannetje op met kokend water. Die temperatuur is 100C.

Stop beide meters erin en noteer je resultaten.

Alle andere vergelijkingen tussen de twee leveren je geen bruikbaardere info op dan dat één van de twee, of beide, niet kloppen. Meten is weten!

Jasper 

[Celocelava]

Oei,

Dat is zo simpel dat ik er zelf op had kunnen komen! Bedankt!

Peerrr

[Nico]

Hoi Celocelava,

Nog wat aanvullingen voor als je erg precies wilt werken.
In een thermosfles (of dewarvat) ontstaan vaak twee lagen: bovenaan de laag smeltend ijs van 0 ºC, daaronder een waterlaag van 4 ºC (anomalie van water). Houd de sensor dus in de goede laag!
Dat water kookt bij een temperatuur van 100 ºC geldt alleen als de luchtdruk 1 bar is. Wijkt de luchtdruk daar van af, dan moet je de temperatuur omrekenen met de formule van Clausius-Claeyron.
Succes met het ijken.

Met vriendelijke groet,
Nico

[Eduard]

Ik heb ook wel eens problemen gehad met een simpele alcoholthermometer. Het probleem was dat deze meter omgevallen was en daardoor was een kleine hoeveelheid (roodkleurige) alcohol losgeschoten van de rest in de thermometer. Dit druppeltje omvatte iets van 9 °C en dat maakt nogal uit, natuurlijk. Ik heb als reactie hierop een andere thermometer gekocht bij een slijterij. Deze thermometer lijkt van hetzelfde fabricaat te zijn. Er lagen bij die slijterij meerdere thermometers waarvan er ook wat alcohol was losgekomen van de rest, ik kocht de enige die dit niet had.

Pas later kwam ik op het idee om de thermometer d.m.v. een gasvlam op te warmen tot de gehele glaskolom van onder tot boven met alcohol gevuld was, zodat de grote alcoholhoeveelheid aansluiting zou vinden met dat verloren druppeltje, om vervolgens de thermometer weer af te laten koelen tot kamertemperatuur. Dit is goed gelukt en nu wijzen beide thermometers in elk geval met minder dan 0,5 °C verschil dezelfde kamertemperatuur aan. Misschien hebben er meer wat aan deze tip: onderzoek op losgeschoten alcoholdruppeltjes verderop in de kolom!

Groeten uit een onder een prachtig staalblauwe hemel gelegen Oslo

Eduard

[Hopmans]

Hoi Nico,

Wijkt de luchtdruk daar van af, dan moet je de temperatuur omrekenen met de formule van Clausius-Claeyron.

Hoe ziet deze formule er dan uit?
Is het aantal millibarretjes ( dus tevens de kooktemperatuur van water) meer of minder niet te verwaarlozen in Nederland en België, gezien we ons hier nagenoeg net onder of boven zeespiegel bevinden?

Groetjes,

Hoppie

[MO]

Goed dat je dat zelf hebt bedacht. Het is een standaard truc op het laboratorium waarbij er ook nogal eens luchtbellen in thermometers zitten.

[Hopmans]

Oh ja, goede truc Eduard !

Ik wist dat ik wat vergeten was. Sorry.   

 

[Nico]

Hoi Hoppie,

Hoe ziet deze formule er dan uit?
Is het aantal millibarretjes ( dus tevens de kooktemperatuur van water) meer of minder niet te verwaarlozen in Nederland en België, gezien we ons hier nagenoeg net onder of boven zeespiegel bevinden?

Ik heb eens op een middag de luchtdruk zien veranderen van 1023 naar 980 mbar, zeg maar zo'n 4 % en voor de heel preciezen onder ons is dat veel, zeker als je een meetinstrument wilt ijken .

Het kookpunt van water is die temperatuur waarbij de dampspanning van water gelijk is aan de heersende temperatuur. Voor water geldt dan het bij 100 graden celsius kookt als de heersende druk 1 atm bedraagt. Is de omgeveingsdruk hoger of lager dan kun je de temperatuur waarbij het water dan kookt uitrekenen met de wet van Clausius-Clapeyron (uit de fasenleer, chemische thermodynamica of fysische chemie).

ln (p₂/p₁) = - {delta h_verdamping/R} {(1/T₂) - (1/T₁)}

waarin ln staat voor de natuurlijke logarithme
delta h_verdamping =  verdampingsenthalpie van water in KJ/kmol = 47300 J/mol, in de buurt van 100 graden celsius.
en R de gasconstante = 8,314 J/deg.mol
De formule lijkt heel wat, maar bij gebruik van een formule-editor valt het wel mee.
voor p₁ vul je dan 1013 mbar en voor T1 100 in, vervolgens meet je met een barometer de luchtdruk (in mbar) en vul je dat getalletje in bij p₂, vervolgens gebruik tuig (rekentuig) om T₂  voor je uitrekenen. Et voila   .

Met vriendelijke groet  ,
Nico

[Eduard]

Er is echter één 'maar'.

Ik heb ook even gehengeld naar die formule, en er werd overal gebruik gemaakt van de temperatuur in Kelvin i.p.v. °C. Dan wordt 100 °C dus 373,15 K.

Dus voor Kelvin gewoon 273,15 optellen bij de Celsiusgraden.

Groeten uit een - jullie onderhand al wel bekend zonnig - Oslo

Eduard

100 ºC is 373 K en niet 474 K (veranderd door MO)

[Hopmans]

Mag ik de accolades gewoon beschouwen als haakjes?

[Hopmans]

Wacht effe,

Het is p1/p2 in plaats van p2/p1

     P1    DHvap  1     1
ln (---) = ----  (--- - ---)
     P2     R       T2    T1

[Nico]

Inderdaad Hoppie, je mag p1 en p2 wisselen als je dan het min teken voor de delta dan maar weg laat.
De formule ziet er zo veel handzamer uit. Heb jij een ingebouwde formule-editor  of zo?

Met vriendelijke groet,
Nico